2024 წლის ნოემბერ-დაკემბრის სამოქალაქო პროტესტთან დაკავშირებულ ე.წ. „ჯგუფური ძალადობის“ საქმეებში ზვიად ცეცხლაძის, ვასილ კაძელაშვილის, ვეფხია კასრაძის, ირაკლი მიმინოშვილის, გიორგი გორგაძის, ნიკოლოზ ჯავახიშვილის, თორნიკე გოშაძის და ინსაფ ალიევის, აგრეთვე, ჯანო არჩაიას, რუსლან სივაკოვის, ლუკა ჯაბუას, ანდრო ჭიჭინაძის, გურამ მირცხულავას, ონისე ცხადაძის, ვალერი თეთრაშვილის, გიორგი ტერიშვილის, ირაკლი ქერაშვილის, რევაზ კიკნაძის და სერგეი კუხარჩუკის მიმართ ხელოვნურად შექმნილი ჯგუფური ძალადობის ბრალის დამტკიცება ივანიშვილის პროკურატურამ  ივანიშვილისვე მორჩილი სასამართლოს წინაშეც კი ვერ შესძლო.

როგორც არ ეცადნენ პროკურორები ათეულობით დაზარალებულად ცნობილი პოლიციელებისა და ჯამში დაახლოებით 2 მილიონი ლარის ღირებულების სახელმწიფო ქონებისთვის მიყენებული ზიანის პროევროპული მშვიდობიანი პროტესტის მონაწილეებისათვის დაბრალებას, აშშ-ის და დიდი ბრიტანეთის მიერ ფართომასშტაბიან კორუფციაში ჩართულობის გამო სანქცირებული მურუსიძე-ჩინჩალაძის კლანურმა სასამართლომაც კი ვერ დაინახა რაიმე, თუნდაც იოტისოდენა მიზეზობრივი კავშირი მშვიდობიანი დემონსტრანტებისთვის ბრალად წარდგენილ ქმედებასა და ზიანს შორის, რომელზეც ჩიოდნენ სასამართლოში მიყვანილი პოლიციელები და ბრალდების სხვა მოწმეები.

თუმცა, სასამართლოებმა დემონსტრანტებისთვის უსაფუძვლოდ დაბრალებული ქმედების ჯგუფურ ძალადობად კვალიფიკაციაზე უარი კი თქვეს, მაგრამ ბრალდებულები დამნაშავედ მაინც სცნეს, ოღონდ ისეთი „ჯგუფური მოქმედების“ ორგანიზების ან მასში აქტიური მონაწილეობის გამო, რომელიც „უხეშად არღვევს საზოგადოებრივ წესრიგს ან დაკავშირებულია ხელისუფლების წარმომადგენლის კანონიერი მოთხოვნისადმი აშკარა დაუმორჩილებლობასთან“. შესაბამისად, რეჟიმის მხრიდან საქართველოსთვის ევროპული მომავლის საბოტაჟის წინააღმდეგ სამოქალაქო პროტესტის მეტწილად სრულიად ახალგაზრდა მონაწილეები 6-დან 9 წლამდე ან 4-დან 6 წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთას კი გადაურჩნენ, მაგრამ შეცვლილი კვალიფიკაციით სამი მათგანი 2.5 წლით, ხოლო დანარჩენები 2 წლით მაინც იქნენ საპატიმრო დაწესებულებაში გამომწყვდეული.

ამ საქმეებზე ჩვენ უწინაც გვქონდა გამოქვეყნებული ჩვენი ანალიტიკური სტატიები (იხ. 2024 წლის 24 დეკემბრის, 2025 წლის 11 მარტის და 2025 წლის 4 აპრილის პუბლიკაციები). ის მიგნებები, რომლებიც ამ უწინდელ სტატიებშიც გქვონდა გამოთქმული, ძალაში რჩება ამ საქმეებზე განაჩენების გამოტანის შემდეგაც.

მაშინაც ითქვა და ახლაც დარწმუნებით შეიძლება იმის თქმა, რომ როგორც სამოქალაქო პროტესტის სხვა მონაწილეთა საქმეებში, ამ შემთხვევაშიც მართლმსაჯულება არ აღსრულებულა. აღსრულდა მხოლოდ რეჟიმის პოლიტიკური დაკვეთა, რომლის მიზანი იყო პროტესტის მონაწილეების საპატიმრო სასჯელით დასჯა ნებისმიერი გამოგონილი საფუძვლით, რომელიც მორჩილმა სასამართლომ შეასრულა მოსამართლეებმა მჭედლიშვილმა და გალუსტაშვილმა, რომლებმაც გამამტყუნებელი განაჩენები გამოუტანეს პროტესტის მონაწილეებს, თავი წარმოაჩინეს არა როგორც დამოუკიდებელმა და მიუკერძოებელმა მოსამართლეებმა, რომლებიც მხოლოდ კონსტიტუციასა და კანონს უნდა ემორჩილებიდნენ, არამედ როგორც პარტიულ-პოლიტიკურმა მოსამართლეებმა, რომლებმაც ივანიშვილის “ქართული ოცნების” ნება აღასრულეს, რითაც ძირი გამოუთხარეს კანონის უზენაესობის პრინციპს.

1. განაჩენები

2025 წლის 2 სექტემბრის განაჩენით თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე თამარ მჭედლიშვილმა ზვიად ცეცხლაძე, ვასილ კაძელაშვილი და ვეფხია კასრაძე დამშაშავედ სცნო  სისხლის სამართლის კოდექსის (სსკ) 226-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის - ჯგუფური მოქმედების ორგანიზება, რომელიც უხეშად არღვევს საზოგადოებრივ წესრიგს და დაკავშირებულია ხელისუფლების წარმომადგენლის კანონიერი მოთხოვნისადმი აშკარა დაუმორჩილებლობასთან - ჩადენისათვის და თითოეულ მათგანს სასჯელის სახით განუსაზღვრა 2 წლითა და 6 თვით თავისუფლების აღკვეთა. იმავე განაჩენით თამარ მჭედლიშვილმა  ირაკლი მიმინოშვილი, გიორგი გორგაძე, ნიკოლოზ ჯავახიშვილი, თორნიკე გოშაძე და ინსაფ ალიევი დამნაშავედ სცნო იმავე სსკ-ის 226-ე მუხლით გათვალისწინებულ ჯგუფურ მოქმედებაში აქტიური მონაწილეობისათვის, რომელიც უხეშად არღვევს საზოგადოებრივ წესრიგს და დაკავშირებულია ხელისუფლების წარმომადგენლის კანონიერი მოთხოვნისადმი აშკარა დაუმორჩილებლობასთან და თითოეულ მათგანს 2 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა.

2025 წლის 3 სექტემბრის განაჩენით თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ნინო გალუსტაშვილმა სსკ-ის 226-ე მუხლის შესაბამისად, დამნაშავედს სცნო პროტესტის კიდევ 11 მონაწილე - ჯანო არჩაია, რუსლან სივაკოვი, ლუკა ჯაბუა, ანდრო ჭიჭინაძე, გურამ მირცხულავა, ონისე ცხადაძე, ვალერი თეთრაშვილი, გიორგი ტერიშვილი, ირაკლი ქერაშვილი, რევაზ კიკნაძე და სერგეი კუხარჩუკი. თითოეული მათგანი მსჯავრდებულ იქნა ჯგუფურ მოქმედებაში აქტიური მონაწილეობისათვის, რომელიც უხეშად არღვევს საზოგადოებრივ წესრიგს, და თითოეულს სასჯელად 2 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა.

2. დანაშაულის თავდაპირველი კვალიფიკაციის შეცვლა

თავდაპირველად, პროტესტის ცხრამეტივე მონაწილეს პროკურატურამ ბრალი სსკ-ის 225-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულით - „ჯგუფური ძალადობის ორგანიზება, ხელმძღვანელობა ან მასში მონაწილეობა“ წაუყენა. ზვიად ცეცხლაძე, ვასილ კაძელაშვილი და ვეფხია კასრაძე ბრალდებული იყვნენ ამ მუხლის პირველი ნაწილით - „ჯგუფური ძალადობის ორგანიზება“, ხოლო, დანარჩენი 16 - იმავე მუხლის მე-2 ნაწილით - „ჯგუფურ ძალადობაში მონაწილეობა“.

ორივე განაჩენით დანაშაულის კვალიფიკაცია შეიცვალა, რადგან სასამართლოების აზრით, ბრალდებულების ქმედებაში „ჯგუფური ძალადობის“ შემადგენლობის არსებობა ვერ დამტკიცდა.

ამასთან დაკავშირებით, მოსამართლე მჭედლიშვილმა განაჩენში აღნიშნა:

„სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, საქმის არსებითი განხილვის დროს გამოკვლეული მტკიცებულებებით უტყუარად ვერ იქნა დადასტურებული ზვიად ცეცხლაძის, ვასილ კაძელაშვილის და ვეფხია კასრაძის ქმედებაში საქართველოს სსკ-ის 225-ე მუხლის პირველი ნაწილით, ხოლო ნიკოლოზ ჯავახიშვილის, გიორგი გორგაძის, ირაკლი მიმინოშვილის, ინსაფ ალიევის და თორნიკე გოშაძის ქმედებებში საქართველოს სსკ-ის 225-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის სუბიექტური და ობიექტური შემადგენლობის ნიშნების არსებობა.“ (2025 წლის 2 სექტემბრის განაჩენი, პ. 4.49).

„ჯგუფური ძალადობის კვალიფიკაციისას მნიშვნელოვანია ბრალდებულების მოქმედებათა ჯაჭვი, დაზარალებულთა აღქმა და შედეგი. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლო პროცესზე დაკითხული ყველა დაზარალებული ადასტურებს, რომ საპროტესტო აქციაზე მყოფი აქციის მონაწილეთა (ნაწილის) მხრიდან მათი მისამართით ხორციელდებოდა სიტყვიერი შეურაცხყოფის მიყენება და ამასთან, დაზარალებულები ადასტურებენ, რომ სწორედ აქციის მონაწილეთა (ნაწილის) მხრიდან სხვადასხვა საგნების (ქვების, შუშის ბოთლების, ქვით სავსე ბოთლების, პიროტექნიკის და სხვა საგნების) სროლის შედეგად მიიღეს ჯანმრთელობის დაზიანებები, ამასთან, დაზიანდა პარლამენტის ინფრასტრუქტურა და მუნიციპალური და კერძო ქონებაც. თუმცა ყველა მათგანი ერთმნიშვნელოვნად მიუთითებდა და ადასტურებდა, რომ მოცემულ სისხლის სამართლის საქმეზე ბრალდებულად ცნობილი პირები უშუალოდ ახორციელებდნენ თუ არა იმ ქმედებას, რამაც პოლიციელების და ქონების დაზიანება გამოიწვია, ამას ვერ ადასტურებდნენ. სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს დაზარალებულების ჩვენებების სწორედ ამ ნაწილს და აღნიშნავს, რომ მათი ჩვენებებით უტყუარად არ დასტურდება ის ფაქტი, რომ დაზიანება (პიროვნების თუ ქონებს) გამოწვეული იყო ერთი მხრივ, ზვიად ცეცხლაძის, ვეფხია კასრაძის, ვასილ კაძელაშვილის ჯგუფური მოქმედების ორგანიზებით და მეორე მხრივ, ნიკოლოზ ჯავახიშვილის, ინსაფ ალევის, თორნიკე გოშაძის, გიორგი გორგაძის და ირაკლი მიმინოშვილის მიერ ჯგუფურ მოქმედებაში მონაწილეობით. გამოკვლეული მტკიცებულებებით მსგავსი სახის ქმედების ჩადენა ბრალდებულების მხრიდან არ დადასტურებულა.“ (იქვე, პ. 4.50).

მოსამართლე გალუსტაშვილს ასეთი ფართო მსჯელობით თავი არ შეუწუხებია, მაგრამ მანაც  აღნიშნა, რომ  დაზარალებულებისთვის უცნობია თუ ვინ მიაყენა დაზიანებები და, ამასთან, ბრალდებული პირების მიერ განხორციელებული ქმედებები არ უნახავთ (2025 წლის 3 სექტემბრის განაჩენი, პ. 4.14), რაც, საბოლოო ჯამში, დანაშაულის კვალიფიკაციის საფუძველი გახდა.

ჩვენს წინა პუბლიკაციებში ამ საქმეების შესახებ ჩვენ საქმეთა გამოძიების ადრინდელ ეტაპზევე მივუთითებდით, რომ ორივე შემთხვევაში ვერცერთი პოლიციელის მიერ განცდილი ზიანი ვერ მიეწერებოდა ორივე საქმის რომელიმე ბრალდებულს, რადგან არ არსებობდა ბრალად შერაცხულ ქმედებებსა და დამდგარ შედეგებს შორის მიზეზობრივი კავშირის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება. იგივე ეხებოდა სახელმწიფო და მუნიციპალური ქონებისთვის მიყენებულ ზიანსაც - არ არსებოდა არავითარი მინიშნებაც კი იმისა, რომ ეს ზიანი 19-დან რომელიმე ბრალდებულის მოქმედების შედეგად იქნა მიყენებული.

შესაბამისად, სასამართლოებმა დაადასტურეს ის, რაც სისხლისსამართლებრივი დევნის საწყის ეტაპზევე აშკარა იყო. ასეთ ვითარებაში, ის ფაქტი, რომ პროკურატურა არა მხოლოდ გამოძიების ეტაპზე, არამედ საქმეების სასამართლოში განხილვის მთელი პერიოდის განმავლობაშიც  ჯიუტად უჭერდა მხარს სსკ-ის 225-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილებით წარდგენილ ბრალდებას, მხოლოდ პროკურატურის მხრიდან საქმისადმი არაკეთილსინდისიერ დამოკიდებულებას და რეჟიმის პოლიტიკური დაკვეთის უსიტყვო შესრულების მზადყოფნას ადასტურებს.

3. განაჩენის გამოტანის ეტაპზე კვალიფიკაციის შეცვლის პრობლემა

როდესაც დანაშაულის კვალიფიკაციის შეცვლა ხდება ისეთ დროს და შემთხვევაში, როდესაც დაცვის მხარეს არ ჰქონდა შესაძლებლობა, თავისი ფაქტებისა და არგუმენტების წარდგენა ახლა უკვე შეცვლილი ბრალის საწინააღმდეგოდ, ასეთი მდგომარეობა შეიძლება წინააღმდეგობაში იყოს ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის („სამართლიანი სასამართლოს უფლება“) პირველ პუნქტთან და მე-3 პუნქტის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებთან, რომელთა თანახმად, ბრალდებულს უფლება აქვს „მისთვის გასაგებ ენაზე დაუყოვნებლივ და დაწვრილებით გააცნონ წარდგენილი ბრალდების არსი და საფუძველი“ და „ჰქონდეს საკმარისი დრო და საშუალებანი საკუთარი დაცვის მოსამზადებლად.“

მოსამართლე მჭედლიშვილს ეს გარემოება კარგად ჰქონდა გაცნობიერებული. თავის განაჩენში მან ამ სამართლებრივი პრობლემის შესახებ საკმაოდ ფართოდ იმსჯელა (იხ. 2025 წლის 2 სექტემბრის განაჩენის პპ. 4.60-4.65) და ამ საკითხზე ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკაზეც გააკეთა მითითებები. კერძოდ, განაჩენში მან აღნიშნა:

„ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში ღლონტი და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ (N13708/18 გადაწყვეტილება, 2025 წლის 11 თებერვალი) დაადგინა, რომ დაირღვა კონვენციის მე-6 მუხლის 1-ელი პუნქტი და მე-3 პუნქტის (ა) და (ბ) ქვეპუნქტები დანაშაულის გადაკვალიფიცირების გამო და განმარტა შემდეგი: სასამართლო აღნიშნავს, რომ საბრალდებო დასკვნას, რომელიც განსაზღვრავს ბრალდებულის მიმართ წაყენებული ბრალდების ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძვლებს, გადამწყვეტი როლი აქვს სისხლის სამართლის პროცესში (იხილეთ, Kamasinski v. Austria, 19 December 1989, § 79, Series A no. 168, ans Varela Geis v. Spain, no. 61005/09, § 51, 5 March 2013). ამ საქმეში, მომჩივნებს ბრალი ედებოდათ დამამძიმებელ გარემოებებში ჩადენილ გაფლანგვაში... გაფლანგვა და სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება საქართველოს სისხლის სამართლის კანონმდებლობით განსხვავებული დანაშაულებია, და მათ დასამტკიცებლად საჭირო ელემენტები ერთმანეთისგან განსხვავედება... ასე, მაგალითად, სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების შემთხვევაში, დანაშაულის ერთ-ერთი აუცილებელი ელემენტია განზრახვა „თავისთვის ან სხვისთვის რაიმე გამორჩენის ან უპირატესობის მისაღებად“, მაშინ როდესაც ასეთი ელემენტი არსებითად არ წარმოადგენს გაფლანგვის დანაშაულის შემადგენელ ნაწილს (იხილეთ, mutatis mutandis, Adrian Cosntantin v. Romania, no. 21175/03, § 23, 12 aprili 2011, and Gelenidze v. Georgia, no. 72916/10, § 33, 7 ნოემბერი 2019)... მთელი სასამართლო პროცესის განმავლობაში, მომჩივნები იცავდნენ თავს მხოლოდ გაფლანგვის ბრალდების წინააღმდეგ. საბოლოოდ, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ეს ბრალდება არ დადასტურდა, რადგან დანაშაულის ერთ-ერთი აუცილებელი ელემენტი - გაფლანგვის ობიექტზე კონტროლის არსებობა - არ იყო სახეზე... სააპელაციო სასამართლომ, ახალი განაჩენის გამოტანამდე, მომჩივნები არ გააფრთხილა, რომ შესაძლო იყო მათი ბრალდება გადაკვალიფიცირებულიყო.. მომჩივნებმა ახალი სამართლებრივი კვალიფიკაციის შესახებ ინფორმაცია მხოლოდ სააპელაციო სასამართლოსგან შეიტყვეს... შესაბამისად, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ მომჩივნებს არ მისცა საშუალება, თავიანთი დაცვა ახალ ბრალდებაზე მოერგოთ...“. (იქვე, პ. 4.64).

საქართველოს მიმართ სტრასბურგის სასამართლოს ასეთი პრეცედენტის ფართოდ ციტირების მიუხედავად, მოსამართლე მჭედლიშვილმა იგივე დარღვევა დაუშვა, რომელიც „ღლონტის და სხვების საქმეში“ ევროპულ სასამართლოს ასე მკაფიოდ ჰქონდა აღწერილი, რადგან თავადაც ისე შეცვალა დანაშაულის კვალიფიკაცია, რომ ბრალდებულებს ახალი ბრალდების მიმართ დაცვის შესაძლებლობა არ მისცა. თავისი ასეთი მოქმედება მოსამართლემ იმით ახსნა, რომ ზვიად ცეცხლაძის და სხვების საქმეში თურმე არ მომხდარა „თვისობრივად განსხვავებული ან ისეთი დანაშაულის ჩადენაში მსჯავრდება, რაც არსებითად განსხვავდება წარდგენილი ბრალდებისგან და განჭვრეტადი არ შეიძლება ყოფილიყო დაცვის მხარისთვის.“ (იქვე, პ. 4.65). ნებისმიერ შემთხვევაში, მოსამართლემ თავი იმით დაიზღვია, რომ „მხარეებს უფლება აქვთ ზემდგომ ინსტანციაში გაასაჩივრონ განაჩენი, იდავონ ქმედების კვალიფიკაციაზე, სადაც მათ მიეცემათ გონივრული დრო და შესაძლებლობა საკუთარი პოზიციის დასაბუთებისთვის“-ო (იქვე, პ. 4.65).

სასამართლოს ასეთი პოზიცია კრიტიკას ვერ უძლებს. ჯერ ერთი, სახეზე გვაქვს ზუსტად ისეთი ვითარება, რომელიც ევროპულმა სასამართლომ „ღლონტის და სხვების“ საქმეში აღწერა. სსკ-ის 226-ე მუხლი, რომელზეც გადააკვალიფიცირა მოსამართლემ პროტესტის მონაწილეებისათვის შერაცხული ქმედება, დანაშაულის შემადგენლობის ისეთ ელემენტს შეიცავს, რომელსაც არ შეიცავს 225-ე მუხლი. კერძოდ, 226-ე მუხლი დანაშაულად აცხადებს ისეთი ჯგუფური მოქმედების ორგანიზებას ან მასში აქტიურ მონაწილეობას, „რომელიც უხეშად არღვევს საზოგადოებრივ წესრიგს ან დაკავშირებულია ხელისუფლების წარმომადგენლის კანონიერი მოთხოვნისადმი აშკარა დაუმორჩილებლობასთან ან რომელმაც ტრანსპორტის, საწარმოს, დაწესებულების ან ორგანიზაციის მუშაობის შეფერხება გამოიწვია“. დანაშაულის შემადგენლობის ასეთი ელემენტი 225-ე მუხლში არ არის, რადგან ის მუხლი ძალადობას და მის კონკრეტულ გამოვლინებებს ეხება.

შესაბამისად, ბრალდებულებს, რომლებიც მთელი სასამართლო პროცესის განმავლობაში თავს იცავდნენ ბრალდებისაგან, რომ მათ ჯგუფური ძალადობის ორგანიზება ამ მასში მონაწილეობა ჩაიდინეს, ცხადია, არც უფიქრიათ, რომ თავი დაეცვათ 226-ე მუხლის შემადგენლობის ზემოთ ციტირებულ ელემენტებთან დაკავშირებითაც, რომ თითქოს მათი „ჯგუფური მოქმედება“ „უხეშად არღვევდა საზოგადოებრივ წესრიგს“ ან „დაკავშირებული იყო ხელისუფლების წარმომადგენლის კანონიერი მოთხოვნისადმი აშკარა დაუმორჩილებლობასთან“.

სასამართლოს მტკიცების საწინააღმდეგოდ, ბრალის კვალიფიკაციის შეცვლა მათთვის განჭვრეტადი არ იყო და ვერც იქნებოდა, რადგან არც პროკურატურას და არც სასამართლოს მათთვის ამის თაობაზე მთელი პროცესის განმავლობაში არც კი მიუნიშნებიათ. აქედან გამომდინარე, მათ არ წარუდგენიათ რაიმე ფაქტები და მოსაზრებები სსკ-ის 226-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის თაობაზე.

ბრალდებულებს რომ სცოდნოდათ, რომ მოსამართლე მათთვის შერაცხული ქმედების კვალიფიკაციის შეცვლას აპირებდა, ისინი შეეცდებოდნენ, აეხსნათ სასამართლოსთვის, რომ მათ ქმედებაში არ იყოს ისეთი „ჯგუფური მოქმედება“, რომელიც „უხეშად არღვევს საზოგადოებრივ წესრიგს“, რადგან შეკრების თავისუფლება ადამიანის ძირითადი უფლებაა და ამ უფლებით სარგებლობა, ის თუ არ ცდება დადგენილ წესებს, არ შეიძლება იქნეს გაგებული როგორც „საზოგადოებრივი წესრიგის უხეში დარღვევა“. ისინი ასევე შეეცდებოდნენ, აეხსნათ მოსამართლისთვის, რომ პირს არ გააჩნია ვალდებულება, შეასრულოს პოლიციელის უკანონო მოთხოვნა, არამედ მას გააჩნია მხოლოდ „კანონიერი მოთხოვნის“ შესრულების ვალდებულება. საქმეში არ არის არცერთი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ ბრალდებულები თვითონ, თავიანთი ინიციატივით გასცდნენ შეკრების თავისუფლების საზღვრებს და, რომ პოლიციის მოთხოვნა შეკრების დაშლის შესახებ კანონიერი იყო (ამის შესახებ უფრო მეტი იხ. ქვემოთ, მე-6 ქვეთავში).

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, მოსამართლე მჭედლიშვილმა აშკარად დაარღვია ევროპული კონვენციის და ევროპული სასამართლოს მიერ დადგენილი იგივე სტანდარტი, რომელზეც თავადვე მიუთითა განაჩენში.

ასევე გაუგებრობას იწვევს სასამართლოს განცხადება, რომ თურმე მსჯავრდებულებს ამ საკითხზე შედავება სააპელაციო სასამართლოში შეუძლიათ. ზემდგომ ინსტანციაში გასაჩივრების შესაძლებლობა არ ათავისუფლებს სასამართლოს მოვალეობისგან, რომ მკაფიოდ, განუხრელად და კეთილსინდისიერად დაიცვას კანონმდებლობის მოთხოვნები, მათ შორის, საქართველოს მიერ ადამიანის უფლებათა სფეროში აღებული საერთაშორისო ვალდებულებები. სასამართლო ვალდებული იყო მსგავს სიტუაციაში ეხელმძღვანელა სტრასბურგის სასამართლოს პრეცედენტით, მით უმეტეს, რომ იგი იმ საქმეში იქნა დადგენილი, რომლის მხარე საქართველო იყო.

იგივე მსჯელობა სიტყვა-სიტყვით აქვს გადმოტანილი თავის განაჩენში მოსამართლე გალუსტაშვილსაც (იხ. 2025 წლის 3 სექტემბრის განაჩენი, პპ. 4.35-4.38). ამდენად, ჩვენი ზემოაღნიშნული კრიტიკა მასაც ეხება.

4. ერთმანეთთან შეთანხმებულ, აშკარა და დამაჯერებელ მტკიცებულებათა ერთობლიობის არარსებობა

სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის (სსსკ) თანახმად, გამამტყუნებელი განაჩენი უნდა ეფუძნებოდეს მხოლოდ ერთმანეთთან შეთანხმებულ, აშკარა და დამაჯერებელ მტკიცებულებათა ერთობლიობას, რომელიც ობიექტური პირის თვალსაზრისით, გონივრულ ეჭვს მიღმა ადასტურებს პირის ბრალეულობას (სსსკ-ის მე-მე-3 მუხლის მე-13 ნაწილი, 13 მუხლის მე-2 ნაწილი, 82-ე მუხლის მე-3 ნაწილი, 259-ე მუხლის მე-3 ნაწილი).

მოცემულ საქმეებში ასეთ მტკიცებულებათა ერთობლიობა არ არსებობს და დაცვის მხარემ არაერთი ფაქტი და არგუმენტი მოიყვანა სასამართლოების წინაშე, რომლებიც ობიექტურ პირს დაარწმუნებდა, რომ სხვა თუ არაფერი, არსებობს გონივრული ეჭვი, რომ ბრალდებულებს არ ჩაუდენიათ თუნდაც სსკ-ის 226-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაული.

ა) სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მოთხოვნები მტკიცებულებების მიმართ

სსსკ-ის 72-ე მუხლის თანახმად:

„1. არსებითი დარღვევით მოპოვებული მტკიცებულება და ამგვარი მტკიცებულების საფუძველზე კანონიერად მოპოვებული სხვა მტკიცებულება, თუ ის აუარესებს ბრალდებულის სამართლებრივ მდგომარეობას, დაუშვებელია და იურიდიული ძალა არ გააჩნია.

2. მტკიცებულება ასევე დაუშვებელია, თუ იგი მოპოვებულია ამ კოდექსით დადგენილი წესის დაცვით, მაგრამ უარყოფილი არ არის გონივრული ეჭვი მისი შესაძლო გამოცვლის, მისი ნიშან-თვისებების არსებითი შეცვლის ან მასზე დარჩენილი კვალის არსებითი გაქრობის შესახებ.

3. ბრალდების მხარის მტკიცებულების დასაშვებობისა და დაცვის მხარის მტკიცებულების დაუშვებლობის მტკიცების ტვირთი ეკისრება ბრალმდებელს.

4. მხარე ვალდებულია სასამართლოს მიაწოდოს ინფორმაცია საკუთარი მტკიცებულების წარმომავლობის შესახებ.

5. მტკიცებულების დაუშვებლად ცნობის საკითხს წყვეტს სასამართლო. სასამართლოს გადაწყვეტილება დასაბუთებული უნდა იყოს.

6. დაუშვებელი მტკიცებულება არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს სასამართლოს გადაწყვეტილებას.“

იმავე კოდექსის 78-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, „მხარის მოთხოვნის შემთხვევაში დოკუმენტს მტკიცებულებითი ძალა აქვს, თუ ცნობილია მისი წარმომავლობა და ის ავთენტიკურია.“ იმავე ნაწილის მესამე წინადადების თანახმად, „დოკუმენტი ან ნივთიერი მტკიცებულება დასაშვები მტკიცებულებაა, თუ მხარეს შეუძლია მოწმედ დაკითხოს პირი, რომელმაც მოიპოვა/შექმნა ან/და რომელთანაც სასამართლოსთვის წარდგენამდე ინახებოდა იგი.“

იმავე კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად:

„1. მტკიცებულება უნდა შეფასდეს სისხლის სამართლის საქმესთან მისი რელევანტურობის, დასაშვებობის და უტყუარობის თვალსაზრისით.

2. მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა.“

ბ) მოცემულ შემთხვევაში კანონმდებლობის მოთხოვნები მტკიცებულებების მიმართ დაცული არ იყო

ორივე საქმეში სასამართლო განაჩენები დაუსაბუთებელია, რადგან ბრალდებულებს მსჯავრი დაედოთ უკანონოდ მოპოვებული ან საეჭვო წარმოშობის და არაავთენტიკური ვიდეო ჩანაწერების საფუძველზე.

• ზვიად ცეცხლაძესთან დაკავშირებით ბრალდების მხარე ეყრდნობოდა გამომძიებლის მიერ ზვიად ცეცხლაძის ორგანიზაცია „დაფიონის“ Facebook გვერდიდან ჩამოტვირთულ ვიდეოჩანაწერს, რომლისგანაც თურმე ირკვეოდა, რომ ზვიად ცეცხლაძე „მიმართავდა საპროტესტო აქციის მონაწილეებს, აორგანიზებდა ჯგუფურ მოქმედებებს და ასწავლიდა მათ თუ როგორ და რა საშუალებებით უნდა გაეწიათ წინააღმდეგობა ხელისუფლების წარმომადგენლების კანონიერი მოთხოვნებისათვის“. პრობლემა ისაა, რომ სასამართლოში წარმოდგენილ ვიდეოჩანაწერში ხმა საერთოდ არ ისმოდა და სასამართლომ ზვიად ცეცხლაძის საუბრის შინაარსი მხოლოდ სასამართლოზე მოწმის სახით დაკითხული გამომძიებლის ჩვენებიდან „შეიტყო“. აღნიშნული გამომძიებლის ჩვენებით, როდესაც მან ეს ვიდეოჩანაწერი სოციალური ქსელიდან ჩამოტვირთა და დაათვალიერა, ზვიად ცეცხლაძის ხმა ისმოდა. მისი თქმით, ვიდეოჩანაწერის დათვალიერების შემდეგ მან ეს ვიდეოჩანაწერი ლაზერულ დისკზე გადაიტანა, დისკი დალუქა და ჰაბიტოსკოპიურ ექსპერტიზაზე გააგზავნა; ახლა კი მისთვის „უცნობია, თუ რატომ არ აქვს სასამართლოში გადაგზავნილ და სხდომაზე გამოკვლეულ ვიდეოჩანაწერს ხმა.“ შეაფასა რა ასეთი ვითარება, სასამართლომ ის კი აღნიშნა, რომ ამ ვიდეოჩანაწერზე გამამტყუნებელ განაჩენს ვერ დააყრდნობდა, მაგრამ ზვიად ცეცხლაძის საუბრის შინაარსი დამტკიცებულად მიიჩნია გამომძიებლის მიერ შედგენილი ვიდეოჩანაწერის დათვალიერების ოქმის საფუძველზე, რომლის ავთენტიკურობასა და სანდოობაში სასამართლოს ეჭვი არ შეუტანია, რადგან, მისი თქმით, „დათვალიერების ჩატარებისას კანონის არსებითი დარღვევა არ გამოვლენილა“ (2025 წლის 2 სექტემბრის განაჩენი, პ. 4.32).

სასამართლოს ეს მსჯელობა აშკარად თვითნებური და ბრალდების სასარგებლოდ/ბრალდებულის საზიანოდ მიკერძოებულია. რადგან სასამართლოს არ ჰქონდა შესაძლებლობა მოესმინა ვიდეოჩანაწერის აუდიო შინაარსი, იგი ვერც იმას შეამოწმებდა, თუ რამდენად სწორად აღწერა ეს შინაარსი გამომძიებელმა დათვალიერების ოქმში. ოქმი, შესაძლოა, ფორმალურად სწორადაც იყო შედგენილი (მაგალითად, დასმული იყო თარიღი, ხელმოწერილი იყო და ა.შ.) მაგრამ ფორმალური მხარე ამ შემთხვევაში მის სანდოობას ვერ უზრუნველყოფდა. სანდო ეს მტკიცებულება მხოლოდ იმ შემთხვევაში იქნებოდა, თუ სასამართლოს მისი შინაარსის სისწორის შემოწმების შესაძლებლობა ექნებოდა. ამგვარი შესაძლებლობის უქონლობის პირობებში სასამართლოს არ უნდა მიეღო ეს მტკიცებულება, როგორც გამამტყუნებელი განაჩენის საფუძველი, რადგან გამორიცხული ვერ იქნებოდა გონივრული ეჭვი, რომ, შესაძლოა, დათვალიერების ოქმში გამომძიებელმა არასწორად აღწერა ზვიად ცეცხლაძის საუბრის შინაარსი.

• ვასილ კაძელაშვილთან და ვეფხია კასრაძესთან დაკავშირებით ბრალდებულების „მამხილებელი“ მტკიცებულების პრობლემა კიდევ უფრო სერიოზული იყო, რაზეც ამ საქმესთან დაკავშირებით უწინდელ ანალიზშიც ფართოდ ვიმსჯელეთ. ამ შემთხვევაში საქმე ეხება ხელისუფლების პროპაგანდისტული ტელეარხის - „იმედის“ ფეისბუქ გვერდზე განთავსებულ, ვეფხია კასრაძესა და ვასილ კაძელაშვილს შორის ვითომდაც შემდგარი პირადი საუბრის ამსახველ აუდიოვიდეო ჩანაწერს, რომელიც თითქოსდა „ადასტურებდა“ იმას, რომ ეს პირები საპროტესტო აქციებზე „ძალადობრივ ქმედებებს გეგმავდნენ“. აღნიშნული ჩანაწერის თანახმად, კასრაძე და კაძელაშვილი თურმე ერთმანეთში საუბრობდნენ, რომ „ესენი [„ქართული ოცნება“] თავისით არ წავლენ“; რომ საჭიროა „წყნეთში, კალაძის ცოლს რომ აქვს მაღაზიები, ერთი 5 გრამიანი შპრიცით ბენზინი მივასხათ და ბიჩოკი მივაგდოთ“; რომ უნდა გავიგოთ „რომელ რესტორანში დადიან? რომელ კაფეში დადიან? ვისთან დადიან?“; რომ „დივერსიული ისინი უნდა მოვაწყოთ“ და სხვ.

ეს ე.წ. „მტკიცებულება“ სხვა არაფერია, თუ არა, სავარაუდოდ სუს-ის ან შსს-ს მიერ ფარული ვიდეო/აუდიო ჩაწერის შედეგად მოპოვებული მონაცემები. საქმეში ამ მასალების კანონიერად მოპოვების ამსახველი სასამართლო განჩინება ან პროკურორის დადგენილება არ მოიპოვება. ის გარემოება, რომ ეს მონაცემები, ფარული ვიდეო/აუდიო ჩაწერის შედეგად ვიღაცამ საჯარო ინტერნეტ სივრცეში და სოციალურ ქსელში ატვირთა, არ ქმნიდა საფუძველს ამ თავისთავად უკანონოდ მოპოვებული მასალის კანონიერ, დასაშვებ მტკიცებულებად ცნობისათვის.

სსსკ-ის 143³ მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ფარული საგამოძიებო მოქმედება ტარდება მოსამართლის განჩინებით, პროკურორის მოტივირებული შუამდგომლობის საფუძველზე. იმავე მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად,  „გადაუდებელი აუცილებლობის შემთხვევაში“, ფარული საგამოძიებო მოქმედება შეიძლება ჩატარდეს/დაიწყოს მოსამართლის განჩინების გარეშეც, პროკურორის მოტივირებული დადგენილებით, იმ პირობით, რომ ფარული საგამოძიებო მოქმედების დაწყების დროიდან არაუგვიანეს 24 საათისა პროკურორი ვალდებულია მიმართოს რაიონულ (საქალაქო) სასამართლოს შუამდგომლობით გადაუდებელი აუცილებლობისას ჩატარებული/მიმდინარე ფარული საგამოძიებო მოქმედების კანონიერად ცნობის შესახებ.

საქმეში ისეთი სასამართლო განჩინებისა ან თუნდაც პროკურორის დადგენილების არარსებობა, რომლებიც ამ ფარულ საგამოძიებო მოქმედებას კანონიერს გახდიდა, იმაზე მიუთითებს, რომ ეს ვიდეოჩანაწერი, სსსკ-ის 72-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, არსებითი დარღვევით მოპოვებული მტკიცებულება იყო. მოსამართლეს ამის შესახებ, ანუ დოკუმენტის წარმომავლობისა და კანონიერების შესახებ არც კი უმსჯელია.

მაგრამ ეს მხოლოდ პრობლემის ერთი ასპექტია. მეორე საკითხია ვიდეოჩანაწერის ავთენტიკურობა, ნამდვილობა და სანდოობა.

სასამართლოზე დაცვის მხარე მიუთითებდა, რომ ამ ვიდეოჩანაწერზე არ იყო ჩატარებული ფონოსკოპიური ექსპერტიზა. შესაბამისად, დაცვის მხარე სადავოდ ხდიდა ვიდეოჩანაწერზე დაფიქსირებული ხმების ვასილ კაძელაშვილისა და ვეფხია კასრაძისადმი კუთვნილებას. ამის საპასუხოდ სასამართლომ განმარტა, რომ „როდესაც ვიდეოჩანაწერში ნათლად ისმის კონკრეტული პირის ხმა, რომლის ამოცნობაც და მასზე ასახული პირების ვიზუალი ეჭვს არ ბადებს სასამართლოსთვის და მხარეებისათვის, ექსპერტიზა რჩება დამხმარე ინსტრუმენტად და არა აუცილებელ ელემენტად.“ „სხდომაზე გამოკვლელულ ვიდეოჩანაწერში აშკარად ჩანს ვეფხია კასრაძის და ვასილ კაძელაშვილის ვიზუალი და გარკვევით ისმის მათი ხმა და საუბარი. ამასთანავე, ჰაბიტოსკოპიური ექსპერტიზის დასკვნებით უტყუარადაა დადგენილი, რომ ვიდეოჩანაწერში თანამოსაუბრე პირები არიან ვეფხია კასრაძე და ვასილ კაძელაშვილი, რაც ობიექტური დამკვირვებლისთვის ვიდეოჩანაწერებში ასახული პირების: ვეფხია კასრაძის და ვასილ კაძელაშვილის ვინაობის და იმ ფაქტის იდენტიფიკაციის თვალსაზრისით, რომ ნამდვილად ისინი საუბრობენ ვიდეოჩანაწერში, არანაირ ეჭვს არ აჩენს. ამასთან, საპროცესო კანონმდებლობა არ ითხოვს, რომ აუდიო ან ვიდეოჩანაწერი მტკიცებულებად დასაშვებად გახდეს მხოლოდ ფონოსკოპიური ექსპერტიზის საფუძველზე. როგორც აღინიშნა, ექსპერტიზა წარმოადგენს დამხმარე ინსტრუმენტს და არა სავალდებულო პირობას. მოცემულ შემთხვევაში, ჩანაწერზე არსებული თითოეული პირის ხმა იდენტიფიცირებადია, ისმის ბრალდებულებისათვის დამახასიათებელი ინტონაცია, მეტყველების მანერა და კონტექსტი, რომელიც პირდაპირ უკავშირდება მათ პიროვნებას.“ (2025 წლის 2 სექტემბრის განაჩენი, პ. 4.35).

სსსკ-ის 144-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, „თუ მეცნიერების, ტექნიკის, ხელოვნების სათანადო დარგის ან ამა თუ იმ ხელობის ექსპერტთა მონაწილეობის გარეშე შეუძლებელია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებათა დადგენა,... ტარდება ექსპერტიზა.“

სასამართლოს, რომელსაც არა აქვს სპეციალური მეცნიერული ან ტექნიკური ცოდნა იმის დასადგენად, ეკუთვნის თუ არა ხმა ამა თუ იმ პირს, და არ შეუძლია პირის იდენტიფიცირება ხმის მიხედვით, ასევე არა აქვს ასეთივე ექსპერტული ცოდნა „ინტონაციის“ და „მეტყველების მანერის“ სფეროებში, არ შეეძლო ობიექტურად განეცხადებინა, რომ ფონოსკოპიური ექსპერტიზის დასკვნა არ სჭირდებოდა იმის დასადგენად, რომ ვიდეოჩანაწერში ჩაწერილი დიალოგი ნამდვილად ვასილ კაძელაშვილსა და ვეფხია კასრაძეს შორის შედგა. „ვიზუალზე“ მსჯელობა ამ შემთხვევაში რელევანტური არ იყო. საქმეში ნამდვილად დევს ჰაბიტოსკოპიური ექსპერტიზის დასკვნები, რომლებითაც დასტურდება, რომ ვიზუალურად ვიდეოფირზე ეს ორი პირია აღბეჭდილი. მაგრამ „ვიზუალის“ უტყუარობა ავტომატურად არ ნიშნავს ხმოვანი კომუნიკაციის უტყუარობასაც. თანამედროვე ტექნოლოგიების პირობებში ნამდვილ ვიზუალს ადვილად შეიძლებოდა დადებოდა ყალბი აუდიო კონტენტი. სწორედ ასეთი შესაძლებლობის გამოსარიცხად სჭირდებოდა სასამართლოს ფონოსკოპიური ექსპერტიზის დასკვნა. მაგრამ სასამართლომ თავი თავად გამოაცხადა ხმის მიხედვით პირის იდენტიფიკაციის სფეროში ექსპერტად, ამ ნაწილში გაათავისუფლა ბრალდების მხარე მტკიცების ტვირთისგან, და ბრალდების აშკარა ხარვეზი ვიდეოჩანაწერზე ხმის მიხედვით ბრალდებულების იდენტიფიცირებასთან დაკავშირებით, საკუთარი სუბიექტური შეხედულებით ჩაანაცვლა. ამასთან, სსსკ-ის 144-ე მუხლის პირველი ნაწილის საწინააღმდეგოდ, გამოაცხადა, რომ პირის იდენტიფიცირებისათვის თურმე ექსპერტის დასკვნა სავალდებულო პირობა არ ყოფილა. გარდა იმისა, რომ ასეთი მსჯელობით ბრალდების სასარგებლოდ და ბრალდებულების საზიანოდ მიკერძოება გამოავლინა, სასამართლომ ამით უხეშად დაარღვია უდანაშაულობის პრეზუმფციის, (საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის მე-6 პუნქტი; სსსკ-ის მე-5 მუხლის მე-2 ნაწილი) მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპები (სსსკ-ის მე-9 და 25-ე მუხლები).

• ყველა სხვა ბრალდებულთან დაკავშირებით მოსამართლე მჭედლიშვილი და მოსამართლე გალუსტაშვილი დაეყრდნენ შსს-ს სტრატეგიული კომუნიკაციების დეპარტამენტიდან გამოთხოვილ ვიდეოჩანაწერებს (იხ. 2025 წლის 2 სექტემბრის განაჩენი, პ. 4.37; 2025 წლის 3 სექტემბრის განაჩენი, პ. 4.19).

როგორც ჩვენს უწინდელ ანალიზშიც აღვნიშნეთ, შსს-ს სტრატეგიული კომუნიაკციების დეპარტამენტის ამოცანებია სამინისტროს სისტემის სტრატეგიული კომუნიკაციის პოლიტიკის შემუშავება და დაგეგმვა, სამინისტროს მიერ დაგეგმილი და განხორციელებული რეფორმების შესახებ საკომუნიკაციო კამპანიების დაგეგმვა/განხორციელება, სამინისტროში მიმდინარე პროცესების შესახებ საზოგადოების ინფორმირება, საზოგადოებრივი აზრის კვლევა, მასმედიასთან და არასამთავრობო ორგანიზაციებთან ურთიერთობა და სხვა ისეთი საკითხები, რომლებიც ნებისმიერი ორგანოს ან ორგანიზაციის „პიარულ“ სფეროს ეხება. ამას, ცხადია, არავითარი კავშირი არა აქვს დანაშაულის გამოვლენის, აღმოფხვრისა და გამოძიების მიზნებთან. აქედან გამომდინარე, შსს სტრატეგიული კომუნიკაციების დეპარტამენტის ოპერატორების მივლენას აქციაზე გადაღებების წარმოების მიზნით რაიმე კანონიერი საფუძველი არ გააჩნდა.

გარდა ამისა,სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 143¹ მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, „ფარული ვიდეოჩაწერა ან/და აუდიოჩაწერა, ფოტოგადაღება“ ფარული საგამოძიებო მოქმედების ერთ-ერთ სახეს წარმოადგენს.

იმავე კოდექსის 143³ მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ფარული საგამოძიებო მოქმედება ტარდება მოსამართლის განჩინებით, პროკურორის მოტივირებული შუამდგომლობის საფუძველზე. იმავე მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად,  „გადაუდებელი აუცილებლობის შემთხვევაში“, ფარული საგამოძიებო მოქმედება შეიძლება ჩატარდეს/დაიწყოს მოსამართლის განჩინების გარეშეც, პროკურორის მოტივირებული დადგენილებით, იმ პირობით, რომ ფარული საგამოძიებო მოქმედების დაწყების დროიდან არაუგვიანეს 24 საათისა პროკურორი ვალდებულია მიმართოს რაიონულ (საქალაქო) სასამართლოს შუამდგომლობით გადაუდებელი აუცილებლობისას ჩატარებული/მიმდინარე ფარული საგამოძიებო მოქმედების კანონიერად ცნობის შესახებ.

მოცემულ შემთხვევაში, ორივე საქმის მასალებში არ მოიპოვებოდა არც სასამართლოს განჩინება და არც პროკურორის მოტივირებული დადგენილება, რომელიც შსს-ს სტრატეგიული კომუნიკაციების დეპარტამენტის ოპერატორებს აქციის მონაწილეების ფარული ვიდეოჩაწერის ან ფოტოგადაღების უფლებას მისცემდა.

შესაბამისად, აქციის მონაწილეების ვიდეოჩაწერა და ფოტოგადაღება, თუ ის ფარულად ხორციელდებოდა უკანონო მოქმედება იყო. მეტიც, შესაძლოა იგი სისხლის სამართლის კოდექსის 157-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის („პირადი ცხოვრების ამსახველი ინფორმაციის ან პერსონალური მონაცემების უკანონოდ მოპოვება, შენახვა, გამოყენება, გავრცელება ან ხელმისაწვდომობის სხვაგვარი უზრუნველყოფა, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია“) ნიშნებსაც შეიცავდა.

შსს-ს სტრატეგიული კომუნიკაციების დეპარტამენტის ოპერატორების მიერ აქციის მონაწილეების ვიდეოჩაწერა ან ფოტოგადაღება უკანონო მოქმედება იქნებოდა იმ შემთხვევაშიც, თუ იგი არ წარმოადგენდა ფარულ საგამოძიებო მოქმედებას და ვიდეოჩაწერა ან/და ფოტოგადაღება ღიად მიმდინარეობდა.

ასეთ შემთხვევაში ამგვარი საქმიანობა „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ კანონის მოქმედების სფეროში ექცევა.

„პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, პერსონალური მონაცემები უნდა დამუშავდეს კანონიერად, სამართლიანად, მონაცემთა სუბიექტისთვის გამჭვირვალედ - თუ ეს კანონი გამონაკლისს არ ითვალისწინებს.

კანონი ერთმანეთისგან განასხვავებს „პერსონალურ მონაცემს“ და „განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემს“ (მე-3 მუხლის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტები). ეს უკანასკნელი არის მონაცემი, რომელიც, სხვა გარემოებებთან ერთად, უკავშირდება ფიზიკური პირის „პოლიტიკურ შეხედულებებს, რელიგიურ, ფილოსოფიურ ან სხვაგვარ მრწამსს“, აგრეთვე „ბიომეტრიულ“ მონაცემებს. თავის მხრივ, „ბიომეტრიული მონაცემი“ არის „ტექნიკური საშუალებების გამოყენებით დამუშავებული, მონაცემთა სუბიექტის ფიზიკურ, ფიზიოლოგიურ ან ქცევის მახასიათებელთან (როგორიცაა, მაგალითად: სახის გამოსახულება, ხმის მახასიათებელი ან დაქტილოსკოპიური მონაცემები) დაკავშირებული მონაცემი, რომელიც მისი უნიკალური იდენტიფიცირების ან ვინაობის დადასტურების შესაძლებლობას იძლევა“. (მე-3 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტი).

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, ეჭვგარეშეა, რომ საქმეში არსებული ბრალდებულების ამსახველი ვიდეოჩანაწერები და ფოტოსურათები წარმოადგენს „განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემებს“ და „ბიომეტრიულ მონაცემებს“.

„პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ კანონის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის „ვ“ ქვეპუნქტის თანახმად, „განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემთა დამუშავება დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დამუშავებისთვის პასუხისმგებელი პირის მიერ უზრუნველყოფილია მონაცემთა სუბიექტის უფლებებისა და ინტერესების დაცვის ამ კანონით გათვალისწინებული გარანტიები“ და „განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემთა დამუშავება საჭიროა დანაშაულის თავიდან აცილების (მათ შორის, სათანადო ანალიტიკური კვლევის), დანაშაულის გამოძიების, სისხლისსამართლებრივი დევნის, მართლმსაჯულების განხორციელების… მიზნებისთვის და ამ მონაცემთა დამუშავება გათვალისწინებულია შესაბამისი კანონით ან კანონითა და მის საფუძველზე გამოცემული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით“.

იმავე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემთა დამუშავების სამართლებრივი საფუძვლის დასაბუთების ვალდებულება ეკისრება დამუშავებისთვის პასუხისმგებელ პირს.

იმავე კანონის მე-9 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ბიომეტრიულ მონაცემთა დამუშავება შეიძლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ, სხვა გარემოებებთან ერთად, ეს აუცილებელია  დანაშაულის თავიდან აცილების, დანაშაულის გამოძიების, სისხლისსამართლებრივი დევნის, მართლმსაჯულების განხორციელების მიზნით. ოღონდ, იმავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, დამუშავებისთვის პასუხისმგებელი პირი ვალდებულია მონაცემთა დამუშავებამდე წერილობით განსაზღვროს ბიომეტრიულ მონაცემთა დამუშავების მიზანი და მოცულობა, ამ მონაცემთა შენახვის ვადა, მათი შენახვისა და განადგურების წესი და პირობები, აგრეთვე მონაცემთა სუბიექტის უფლებების დაცვის მექანიზმები.

მოცემულ შემთხვევაში, თუნდაც დავუშვათ, რომ საქმის ბრალდებულების ვიდეოჩაწერა და ფოტოგადაღება არ წარმოადგენდა ფარულ საგამოძიებო მოქმედებას და ღიად, ბრალდებულებისთვის გამჭვირვალედ მიმდინარეობდა, რაც თავისთავად დადასტურებული ფაქტი არ არის, რადგან ეს ჩანაწერები ბრალდებულების „განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემებს“ და, ამასთანავე „ბიომეტრიულ მონაცემებს“ წარმოადგენს, საქმის მასალებში უნდა ყოფილიყო შემდეგი დოკუმენტური მტკიცებულებები, რომლებიც ამგვარი ვიდეოჩაწერის და ფოტოგადაღების კანონიერებას დაასაბუთებდა:

მითითება კანონზე ან/და კანონქვემდებარე აქტზე, რომელიც შსს-ს სტრატეგიული კომუნიკაციების დეპარტამენტის ოპერატორების მიერ აქციის მონაწილეების ვიდეოჩაწერას ან/და ფოტოგადაღებას ითვალისწინებს;

შსს-ს პასუხისმგებელი თანამდებობის პირის მიერ მიღებული აქტი, რომელიც წერილობით განსაზღვრავდა ბრალდებულების ვიდეო- ან/და ფოტოგადაღების, ანუ მათი ბიომეტრიული მონაცემების დამუშავების მიზანს და მოცულობას, ამ მონაცემთა შენახვის ვადას, მათი შენახვისა და განადგურების წესსა და პირობებს, აგრეთვე მონაცემთა სუბიექტის უფლებების დაცვის მექანიზმებს.

ასეთი რამ საქმის მასალებში არ მოიპოვება. დიდი ალბათობით სავარაუდოა, რომ აქციაზე შსს-ს სტრატეგიული კომუნიკაციების დეპარტამენტის ოპერატორები მივლენილი იყვნენ მათი უფროსის ზეპირი მითითებების საფუძველზე, რაც წინააღმდეგობაშია „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ კანონის ზემოთ მითითებულ მოთხოვნებთან.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, უკანონო გადაღების შედეგად მიღებული ვიდეოჩანაწერები დაუშვებელი მტკიცებულებია და ისინი არ შეიძლებოდა საფუძვლად დადებოდა გამამტყუნებელ განაჩენს.

5. „ჯგუფური მოქმედების“ არარსებობა

სსკ-ის 226-ე მუხლი, იმავე კოდექსის 225-ე მუხლის მსგავსად, დანაშაულად „ჯგუფურ მოქმედებას“ აცხადებს.

სსკ-ის 27-ე მუხლი სამი სახის ჯგუფურ დანაშაულს განასხვავებს. ესენია:

ა) ჯგუფის მიერ ჩადენილი დანაშაული - როდესაც დანაშაულის განხორციელებაში წინასწარ შეუთანხმებლად ერთობლივად მონაწილეობდა ორი ან მეტი ამსრულებელი (27-ე მუხლის პირველი ნაწილი;

ბ) ჯგუფის მიერ წინასწარი შეთანხმებით ჩადენილი დანაშაული - როდესაც მის განხორციელებაში მონაწილენი წინასწარ შეკავშირდნენ დანაშაულის ერთობლივად ჩასადენად (იმავე მუხლის მე-2 ნაწილი);

გ) ორგანიზებული ჯგუფის მიერ ჩადენილი დანაშაული - როდესაც დანაშაული განახორციელა დროის განსაზღვრულ პერიოდში არსებულმა, შეთანხმებულად მოქმედმა, სტრუქტურული ფორმის მქონე ჯგუფმა, რომლის წევრები წინასწარ შეკავშირდნენ ერთი ან რამდენიმე დანაშაულის ჩასადენად ან რომლის მიზანია პირდაპირ ან არაპირდაპირ ფინანსური ან სხვა მატერიალური სარგებლის უკანონოდ მიღება (იმავე მუხლის მე-3 ნაწილი).

სსკ-ის 226-ე მუხლის, ისევე, როგორც 225-ე მუხლის დისპოზიცია, რომელიც ითვალისწინებს პასუხისმგებლობას როგორც ორგანიზატორის, ისე მონაწილისთვის, არაორაზროვნად მიუთითებს, რომ ამ დანაშაულს ვერ ჩაიდენს წინასწარ შეუთანხმებლად ორი ან მეტი ამსრულებელი. ამისათვის, სულ მცირე, საჭიროა, რომ არსებობდეს ორგანიზატორი, რომელმაც წინასწარ დაგეგმა ჯგუფური მოქმედება, ხოლო, მონაწილეებისთვის ეს გეგმა ცნობილი იყო. სხვა სიტყვებით, სსკ-ის 226-ე და 225-ე მუხლების შემადგენლობის არსებობისთვის აუცილებელია, რომ დანაშაული ჩადენილ იქნეს ან „წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის“, ანდა სულაც „ორგანიზებული ჯგუფის“ მიერ.

ამას ადასტურებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაც. ჩვენს უწინდელ ანალიზში, ჩვენ მივუთითეთ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებებზე, სადაც სასამართლომ დაადგინა, რომ სსკ-ის 225-ე მუხლის შემადგენლობის აუცილებელი ელემენტია წინასწარ ორგანიზებული ჯგუფური მოქმედება. სპონტანურად განხორციელებული ერთობლივი მოქმედება საკმარისი არ არის.

ერთ საქმეში უზენაესმა სასამართლომ განაცხადა:

„...საქმეში არსებული მტკიცებულებებით გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტით არ დასტურდება ის ფაქტი, რომ გ. ც–იი, გ. მ–ა და გ. ს–ა წინასწარ შეკავშირდნენ ჯგუფური დანაშაულის ორგანიზების, ან ხელმძღვანელობის, ან მასში მონაწილეობის განსახორციელებლად, ან თუნდაც მოქმედებდნენ კონკრეტულ პირთან შეთანხმებით და ასრულებდნენ ვინმეს დავალებებს, რაც საქართველოს სსკ-ის 225-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის შემადგენლობის აუცილებელ ნიშნებს წარმოადგენს, რომელთა დადასტურების გარეშე, არ იკვეთება საქართველოს სსკ-ის 225-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის შემადგენლობა.“ (2023 წლის 18 ივლისის განჩინება, საქმე №478აპ-23, პ. 9).

სხვა განჩინებაში უზენაესმა სასამართლომ დაამატა:

„...ჯგუფური ძალადობის ორგანიზებაში მონაწილეობისთვის აუცილებელია მსჯავრდებულებს გაცნობიერებული ჰქონდეთ დამნაშავეთა ორგანიზებული ჯგუფის მიზანი და იცოდნენ საერთო დანაშაულებრივი საქმიანობის ან ამ ჯგუფის მიერ აღნიშნულ დანაშაულთა ჩადენის განზრახვის შესახებ. ორგანიზებული ჯგუფის ერთ-ერთი მთავარი მახასიათებელი ნიშანი არის ერთმანეთთან წინასწარ შეკავშირება. მოცემულ შემთხვევაში, ბრალდების მხარის მიერ წარმოდგენილი მასალები გონივრულ ეჭვს მიღმა მტკიცების სტანდარტით ვერ ადასტურებს მსჯავრდებულთა მიერ ჯგუფში ორგანიზებული ფორმით მონაწილეობას, ისევე, როგორც გამოკვლეული მტკიცებულებებიდან არ გამომდინარეობს მსჯავრდებულების მხრიდან ერთმანეთთან წინასწარ შეკავშირებისა თუ წინასწარ, ერთმანეთის განზრახვის ცოდნის ფაქტი. განსახილველ საქმეში გამოკვლეული მტკიცებულებებით უტყუარად დადგენილია, რომ მსჯავრდებულები - თ. გ-ნი, მ. დ-ნი, ბ. მ-ძე, ვ. ბ-ი, ნ. გ-ნი და ი. წ-ძე სხვა პირებთან ერთად მოქმედებდნენ არა წინასწარ შეთანხმებით, ჯგუფურად და ორგანიზებულად, არამედ - ჯგუფურად, სპონტანურად, კონკრეტულ დროს, კონკრეტული სიტუაციიდან გამომდინარე…“. (საქმე №397აპ-23, 25 სექტემბერი 2023 წ., პ. 12).

მაშასადამე, უზენაესი სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკის თანახმად, იმისათვის, რომ ბრალდებულები ცნობილ იქნენ დამნაშავედ სსკ 225-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში, აუცილებელია, რომ ბრალდების მხარემ წარმოადგინოს სათანადო მტკიცებულებათა ერთობლიობა, რომელიც გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტით დააკმაყოფილებს ობიექტურ დამკვირვებელს, რომ ჯგუფური ძალადობრივი ქმედების მონაწილეები:

• წინასწარ შეკავშირდნენ ჯგუფური დანაშაულის ორგანიზების, ან ხელმძღვანელობის, ან მასში მონაწილეობის განსახორციელებლად;
• მოქმედებდნენ კონკრეტულ პირთან შეთანხმებით და ასრულებდნენ ვინმეს დავალებებს ან მითითებებს, ან თავად გასცემდნენ რაიმე სახის დავალებებს და მითითებებს;
• მოქმედებდნენ წინასწარ შეთანხმებით, ჯგუფურად და ორგანიზებულად და არა სპონტანურად, კონკრეტულ დროს, კონკრეტული სიტუაციიდან გამომდინარე;
• მათ გაცნობიერებული ჰქონდეთ დამნაშავეთა ორგანიზებული ჯგუფის მიზანი და იცოდნენ საერთო დანაშაულებრივი საქმიანობის ან ამ ჯგუფის მიერ აღნიშნულ დანაშაულთა ჩადენის განზრახვის შესახებ.

მოსამართლე მჭედლიშვილისთვის უზენაესი სასამართლოს ასეთი პრაქტიკა ცნობილი იყო, რადგან თავის განაჩენში მან მიუთითა უზენაესი სასამართლოს შესაბამის გადაწყვეტილებებზე და ისიც კი მიუთითა, სრულიად მართებულად, რომ სსკ-ის 225-ე მუხლისთვის დამახასიათებელი კომპონენტების არსებობა სასამართლო სხდომაზე გამოკვლელული მტკიცებულებებით უტყუარად არ დადასტურდაო (2025 წლის 2 სექტემბრის განაჩენის პ. 4.51).

მეორე მხრივ, განაჩენში სხვა ადგილას მოსამართლე მჭედლიშვილი ჯგუფურ დანაშაულთან დაკავშირებით სრულიად საწინააღმდეგო მსჯელობას მისდევს, რომელიც შეუთავსებელია არა მხოლოდ უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკასთან, არამედ ჯგუფური დანაშაულის და მისი სახეობების ნორმატიულ განმარტებასთან, რომელსაც ადგენს სსკ-ის 27-ე მუხლი. იგი წერს:

„სასამართლოს მიაჩნია, რომ ბრალდებულების მიერ ჯგუფური დანაშაულის ჩადენა გამოკვეთილია და აღნიშნავს, რომ დანაშაული ჯგუფის მიერაა ჩადენილი, თუ ორი ან მეტი ამსრულებელი სრულად ან ნაწილობრივ ახორციელებს დანაშაულის ობიექტურ შემადგენლობას და ამ დანაშაულის თანაამსრულებელია... ორგანიზებული ჯგუფური დანაშაულის დროს, აუცილებელი არ არის წინასწარ შეკავშირება, არამედ შესაძლებელია, მისი ჩადენისთვის წინასწარ შეუთანხმებლად, ერთობლივად მონაწილეობდეს ორი ან მეტი ამსრულებელი ანუ კანონმდებელი მიუთითებს, თუ ვინ არიან დანაშაულის ჩადენაში მონაწილე პირები, ესენი არიან ამსრულებლები. სასამართლოს მიაჩნია, რომ ქმედების ჯგუფურად ჩადენილად კვალიფიკაციისათვის, ქმედების ობიექტური შემადგენლობის ნაწილს მაინც, სულ მცირე, ორი ამსრულებელი უნდა აღასრულებდეს, თუმცა, სავალდებულო არ არის მათ შორის წინასწარი შეთანხმების არსებობა.“ (ხაზგასმა ჩვენია)(2025 წლის 2 სექტემბრის განაჩენი, პ. 4.47).

როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, სსკ-ის 27-ე მუხლი ერთმანეთისგან განასხვავებს ჯგუფური დანაშაულის სამ სხვადასხვა სახეობას - „ჯგუფის მიერ“, „ჯგუფის მიერ წინასწარი შეთანხმებით“ და „ორგანიზებული ჯგუფის მიერ“ ჩადენილ დანაშაულს. ზემოთ ციტირებული სიტყვებიდან აშკარაა, რომ მოსამართლე ერთმანეთში ურევს ჯგუფური დანაშაულის ამ სამ სახეობას და წინასწარი შეთანხმების გარეშე მოქმედი ჯგუფისთვის დამახასიათებელ ნიშნებს ორგანიზებულ ჯგუფზე ავრცელებს, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ მოსამართლეს ან არ ესმის ნორმის შინაარსი, ანდა შეგნებულად ამახინჯებს მას.

ნებისმიერი სამართლიანი, დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი სასამართლო ამ საქმეების განხილვისას ისევე ვერ სცნობდა ორივე საქმის ბრალდებულებს დამნაშავედ სსკ-ის 226-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში, როგორც ვერ სცნობდა მათ დამნაშავედ სსკ-ის 225-ე მუხლის შესაბამისად, რადგან, როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, „ჯგუფური მოქმედების“ თვალსაზრისით, ორივე მუხლი იდენტურია. ორივე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაული შეიძლება ჩაიდინოს მხოლოდ ან „ჯგუფმა წინასწარი შეთანხმებით“ ანდა „ორგანიზებულმა ჯგუფმა“, რადგან ორივე დანაშაულის დისპოზიცია მოიცავს ორგანიზატორის არსებობას, როგორც შემადგენლობის აუცილებელ ელემენტს. თუ არსებობს ორგანიზატორი და არა უბრალოდ ორი ან მეტი ამსრულებელი, რომელიც სპონტანურად ასრულებს რაღაც მოქმედებას, მაშინ საქმე გარდაუვალად წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფთან ან სულაც ორგანიზებულ ჯგუფთან გვაქვს. ამაში მდგომარეობს არსებითი ხასიათის შეცდომა ან ნორმის განზრახ არასწორი განმარტება, რაც მოსამართლე მჭედლიშვილმა დაუშვა.

მოსამართლე გალუსტაშვილს ამ საკითხებზე მსჯელობა საერთოდ არ ჰქონია. როგორც ჩანს, მისთვის საერთოდ არა აქვს მნიშვნელობა, ჰქონდა თუ არა სინამდვილეში „ჯგუფურ მოქმედებას“ ადგილი.

თეორიული შეუძლებლობის გარდა, ბრალდებულებისთვის შერაცხულ ქმედებაში სსკ-ის 226-ე მუხლის შემადგენლობის არსებობა არც საქმის კონკრეტული მასალებით მტკიცდება. ორივე საქმეში არ არსებობს არცერთი მტკიცებულება - არც მოწმის ჩვენება, არც აუდიო-ვიდეო ჩანაწერი, არც რაიმე წერილობითი დოკუმენტი, რომელიც დაადასტურებდა, რომ 19 პირი, რომლებსაც მსჯავრი დაედოთ სსკ-ის 226-ე მუხლის საფუძველზე, წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფურად ან, მითუმეტეს, ორგანიზებული ჯგუფის ფარგლებში მოქმედებდნენ, რომ მათ ჰყავდათ ორგანიზატორი და ხელმძღვანელი, რომელიც გასცემდა დავალებებს და მითითებებს, რომლებსაც ჯგუფის წევრები ასრულდებდნენ, რომ მათ გაცნოებიერებული ჰქონდათ ორგანიზებული ჯგუფის მიზანი და იცოდნენ საერთო დანაშაულებრივი საქმიანობის განზრახვის შესახებ. მეტიც, ერთი გამონაკლისის გარდა (კასრაძე-კაძელაშვილის შემთხვევა) ბრალდებულები ერთმანეთს საერთოდ არც იცნობდნენ და სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემამდე ერთმანეთთან არავითარი ურთიერთობა არ ჰქონიათ. თუ ისინი რაიმე საგნებს ისროდნენ, რისი დამამტკიცებელი - კანონიერად მოპოვებული და დასაშვები მტკიცებულებები საქმეებში, როგორც უკვე აღინიშნა, არ დევს, ისინი ამას აკეთებდნენ სპონტანურად, ქაოტურად, კონკრეტული სიტუაციიდან გამომდინარე, და არა წინასწარ შეთანხმებულად და ორგანიზებულად.

ასეთ ვითარებაში 226-ე მუხლის შემადგენლობის ელემენტი, რომელიც ჯგუფურ მოქმედებას ითვალისწინებს, სახეზე უბრალოდ არ იყო.

6. შეკრების თავისუფლების შესახებ

მოსამართლე მჭედლიშვილმა განაჩენში ფართოდ დაუთმო ადგილი შეკრების თავისუფლების შესახებ მსჯელობას, მოიხმო გაეროს ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია, საერთაშორისო პაქტი სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების შესახებ, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენცია, სხვა რეგიონალური მნიშვნელობის საერთაშორისო ინსტრუმენტები ადამიანის უფლებათა სფეროში, საქართველოს კონსტიტუცია, აგრეთვე ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს იურისპრუდენცია (2025 წლის 2 სექტემბრის განაჩენი, პპ. 4.53-4.55). ამასთანავე, მოსამართლე მჭედლიშვილმა აღნიშნა, სავსებით სწორედაც, რომ შეკრების თავისუფლებით დაცულია მხოლოდ მშვიდობიანი შეკრება (იქვე, პ. 4.56) და დაამატა, როდესაც შეკრება ატარებს მშვიდობიან ხასიათს, დაუშვებელია მისი დაშლაო (იქვე, პ. 4.57).

გადავიდა რა ამ საკითხთან დაკავშირებით საქმის კონკრეტულ გარემოებებზე, მოსამართლე მჭედლიშვილმა, დაასკვნა:

„მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლო სხდომაზე მხარეთა მონაწილეობით გამოკვლეული მტკიცებულებებით, მოწმეთა ჩვენებებით, ვიდეოჩანაწერებით, წერილობითი მტკიცებულებებით, უტყუარად დადასტურდა, რომ 2024 წლის 28 ნოემბრიდან 2024 წლის 3 დეკემბრის ჩათვლით დროის პერიოდში ქ. თბილისში, რუსთაველის გამზირსა და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე მიმდინარე აქციამ მიიღო არამშვიდობიანი ხასიათი და  საპროტესტო აქციის მონაწილეთა ნაწილის მხრიდან პროტესტმა მიიღო კანონსაწინააღმდეგო ხასიათი, რაც გადაიზარდა ჯგუფურ მოქმედებებში“ (იქვე, პ. 4.59).

მოსამართლეს არც უცდია გამოერკვია, როგორი იყო პროტესტის და მასზე ე.წ. „სამართალდამცავი ორგანოების“ დინამიკა მთელი ამ 5 დღის განმავლობაში, ხომ არ ჰქონდა ადგილი პოლიციის მხრიდან მშვიდობიანი პროტესტის მონაწილეთა პროვოცირებას, ხომ არ იყო აქციების დაშლის ოპერაციები თვითნებურად განხორციელებული - არსებობდა თუ არა რეალურად დაშლის საფუძველი, ხომ არ ატარებდა აქციის დაშლა სადასმჯელო ხასიათს, შსს-ს მხრიდან ხომ არ ჰქონდა ადგილი პროტესტის მონაწილეების უკანონო დაკავებას, ცემას, წამებას ან სხვა არასათანადო მოპყრობას.

სამართლიანი მართლმსაჯულების განმახორციელებელი სასამართლო აუცილებლად დაინტერესდებოდა ამ და სხვა მსგავსი კითხვებით, გაითვალისწინებდა ზოგად კონტექსტს, რაც მედიიდანაც საყოველთაოდ ცნობილი და ბრალდებულების განმარტებებიდანაც თვალსაჩინო იყო. ამ საკითხების გამოკვლევა აუცილებელი იყო თითოეული მსჯავრდებულის ქმედებაში მართლწინააღმდეგობის და ბრალის დადგენის ან გამორიცხვის მიზნებისათვის.

როგორც ვთქვით, მოსამართლე მჭედლიშვილს ასეთი მცდელობა არ ჰქონია, ხოლო, მოსამართლე გალუსტაშვილს შეკრების თავისუფლების საკითხებზე მსჯელობით თავი საერთოდ არ შეუწუხებია.

დასკვნა

1. 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბრის სამოქალაქო პროტესტების ორ საქმეზე ზვიად ცეცხლაძე, ანდრო ჭიჭინაძე და სხვა პირები „ჯგუფური ძალადობის“ ბრალდებით იქნენ სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემული; თუმცა, პროკურატურამ სასამართლოს წინაშეც ბრალის დამამტკიცებელი მტკიცებულებები ვერ წარმოადგინა. სასამართლოებმა ვერ დაადგინეს მიზეზობრივი კავშირი პროტესტის მონაწილეების ქმედებებსა და პოლიციელების ჯანმრთელობისთვის ან სახელმწიფო ქონებისთვის მიყენებულ ზიანს შორის.
2. სასამართლომ ბრალდებულებისთვის თავდაპირველად წარდგენილი ჯგუფური ძალადობის კვალიფიკაცია შეცვალა და ბრალდებულებს მსჯავრი დასდო სსკ-ის 226-ე მუხლის შესაბამისად, რომელიც ითვალისწინებს პასუხისმგებლობას „ჯგუფური მოქმედებისთვის“, რომელიც „უხეშად არღვევს საზოგადოებრივ წესრიგს ან დაკავშირებულია ხელისუფლების წარმომადგენლის კანონიერი მოთხოვნისადმი აშკარა დაუმორჩილებლობასთან“. სასამართლოს მიერ განაჩენის გამოტანის ეტაპზე თავდაპირველი კვალიფიკაციის შეცვლა წინააღმდეგობაშია ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლით უზრუნველყოფილ „სამართლიანი სასამართლოს უფლებასთან“, რადგან ბრალდებულებს არ ჰქონიათ შესაძლებლობა, თავი დაეცათ შეცვლილი ბრალდების მიმართ.
3. სასამართლო განაჩენები დაუსაბუთებელი იყო, რადგან ისინი საეჭვო, კანონის დარღვევით მოპოვებულ მტკიცებულებებზე იყო დაფუძნებული. სასამართლო დაეყრდნო თვითონ შსს-ს თანამშრომლების მიერ კანონის გვერდის ავლით გადაღებულ ვიდეოჩანაწერებს, რომლებსაც ნებისმიერი დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი სასამართლო დაუშვებელ მტკიცებულებად მიიჩნევდა.
4. სსკ-ის 226-ე მუხლი დანაშაულად აცხადებს „ჯგუფურ მოქმედებას“. უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის თანახმად, ჯგუფური მოქმედების დასამტკიცებლად საჭიროა მტკიცებულებები, რომლებიც უტყუარად ადასტურებს მონაწილეთა წინასწარ შეთანხმებას ან ორგანიზებულ ჯგუფურ მოქმედებას. ასეთი მტკიცებულებები მოცემულ საქმეებში არ არის წარმოდგენილი, რაც ნიშნავს, რომ დანაშაულის შემადგენლობა არ არსებობდა.
5. ამ საქმეში ყველა სახელმწიფო ორგანო - შინაგან საქმეთა სამინისტრო, პროკურატურა, სასამართლო შეთანხმებულად, წინასწარ დაწერილი სცენარით მოქმედებდა, რათა შეესრულებინათ ხელისუფლების პოლიტიკური დაკვეთა მშვიდობიანი, პროევროპული პროტესტის მონაწილეების სამაგალითოდ დასასჯელად. ამაში მათ მხარს უბამდა პროსახელისუფლებო პროპაგანდისტული მედიაც.
6. მთლიანობაში, სასამართლო განაჩენები უკანონო, დაუსაბუთებელი, უსამართლო და პოლიტიკურად მოტივირებულია. როგორც სამოქალაქო პროტესტის სხვა მონაწილეთა საქმეებში, ამ შემთხვევაშიც მართლმსაჯულება არ აღსრულებულა. აღსრულდა მხოლოდ რეჟიმის პოლიტიკური დაკვეთა, რომლის მიზანი იყო პროტესტის მონაწილეების საპატიმრო სასჯელით დასჯა ნებისმიერი გამოგონილი საფუძვლით.