კონტროლის პალატა

რეზიუმე

კონტროლის პალატა საქართველოს უმაღლესი აუდიტორული დაწესებულებაა, რომელსაც სახელმწიფო სახსრების ხარჯვაზე ზედამხედველობა ევალება. წინამდებარე კვლევის თანახმად, ბოლო წლებში გატარებული რეფორმების შედეგად, პალატის მუშაობა მთლიანობაში საგრძნობლად გაუმჯობესდა, თუმცა ის კვლავაც მნიშვნელოვან გამოწვევებს აწყდება რესურსების მხრივ. საკანონმდებლო ბაზა, რომელიც პალატის საქმიანობას არეგულირებს, მთლიანობაში დამაკმაყოფილებელია, თუმცა პალატის დამოუკიდებლობასა და მის უნარზე, შეასრულოს თავისი როლი ქვეყნის მმართველობის სისტემაში, უარყოფითი გავლენა შეიძლება მოახდინოს საერთო პოლიტიკურმა გარემომ, რომელშიც ეს უწყება ფუნქციონირებს. კონტროლის პალატა ზოგადად გამჭვირვალედ მოქმედებს და დაინტერესებული პირებისთვის შესაბამისი ინფორმაციის ხელმისაწვდომობას უზრუნველყოფს.

ქვემოთ მოცემულ ცხრილში წარმოდგენილი მაჩვენებლების ქულებით შეფასებულია კონტროლის პალატის შესაძლებლობები, შიდა მართვა და მისი როლი საქართველოს ანტიკორუფციულ სისტემაში. ამ თავის დანარჩენ ნაწილში წარმოდგენილია თითოეული მაჩვენებლის თვისებრივი შეფასება.

სტრუქტურა და ორგანიზაცია

კონტროლის პალატა საქართველოს უმაღლესი აუდიტორული დაწესებულებაა. კონსტიტუციის მიხედვით, კონტროლის პალატას უფლება აქვს, ზედამხედველობა გაუწიოს სახელმწიფო სახსრებისა და სახელმწიფოს სხვა მატერიალურ ფასეულობათა გამოყენებას. ის ასევე უფლებამოსილია, შეამოწმოს სხვა სახელმწიფო ორგანოების საქმიანობა, რომელთაც საფინანსო–სამეურნეო კონტროლის განხორციელება ევალებათ, და პარლამენტს წარუდგინოს საგადასახადო კანონმდებლობის სრულყოფის წინადადებები. პალატა ანგარიშვალდებულია პარლამენტის წინაშე, რომელიც მის თავმჯდომარეს ირჩევს. პალატაში ამჟამად მიმდინარე რეფორმის ფარგლებში პარლამენტმა 2008 წლის დეკემბერში მიიღო ახალი კანონი „საქართველოს კონტროლის პალატის შესახებ.“ კანონის მიხედვით, ეს უწყება წარმოადგენს „სახელმწიფო საფინანსო–ეკონომიკური კონტროლის უმაღლეს ორგანოს, რომელიც ახორციელებს აუდიტს.“[1] რეფორმის ძირითადი მიზანი პალატის საბჭოთა ყაიდის ინსპექტირების ორგანოდან თანამედროვე უმაღლეს აუდიტორულ დაწესებულებად გადაქცევაა.

შეფასება

რესურსები (კანონი და პრაქტიკა)

ქულა: 50

რამდენად აქვს აუდიტორულ დაწესებულებას პრაქტიკაში მისი მიზნების მისაღწევად აუცილებელი რესურსები?

საქართველოს კონტროლის პალატისთვის სახელმწიფო ბიუჯეტში გათვალისწინებული დაფინანსება ბოლო წლებში მუდმივად იზრდებოდა და უწყებისთვის ხელმისაწვდომი ფინანსური რესურსების ოდენობა, ზოგადად, საკმარისია. ამის მიუხედავად, პალატა კვლავაც მნიშვნელოვანი გამოწვევების წინაშე დგასა დამიანური რესურსების თვალსაზრისით, განსაკუთრებით ისეთი კადრების მოზიდვის მხრივ, რომელთაც თანამედროვე აუდიტის ჩატარება შეუძლიათ.

საქართველოს კანონი „კონტროლის პალატის შესახებ“ (რომელიც მიღებულია 2008 წლის 26 დეკემბერს) მთელ რიგ მნიშვნელოვან დებულებებს შეიცავს, რომელთა მიზანი პალატის სათანადო დაფინანსებით უზრუნველყოფაა. კერძოდ, სახელმწიფო ბიუჯეტში პალატისთვის გათვალისწინებული დაფინანსების ოდენობა არ შეიძლება წინა წლის შესაბამის ოდენობაზე ნაკლები იყოს. პალატის დაფინანსების შემცირება მხოლოდ მისი თანხმობით არის შესაძლებელი. [2] პალატა თავად ადგენს საკუთარ ბიუჯეტს, რომელსაც პარლამენტს დასამტკიცებლად პალატის თავმჯდომარე წარუდგენს.[3]

პრაქტიკაში, სახელმწიფო ბიუჯეტში კონტროლის პალატისთვის გამოყოფილი დაფინანსება ბოლო წლებში მუდმივად მატულობდა და 2003–2008 წლებში შვიდჯერ გაიზარდა. პალატის თანამშრომლების ხელფასებისთვის გამოყოფილმა თანხებმა იმავე პერიოდში ხუთჯერ იმატა (ეს ტენდენცია იმავე წლებში ბევრ სხვა სამთავრობო უწყებაში აღინიშნა).[4] კონტროლის პალატის წარმომადგენლის თქმით, ბოლო დროს პარლამენტმა ამ უწყების დამატებითი სახსრებით დაფინანსების მიზნით საკუთარი ბიუჯეტი შეიმცირა.[5]

წინა წლებში პალატის მუშაობის ხარისხზე უარყოფით გავლენას თანამშრომელთა ხშირი ცვლა და შიდა ინფრასტრუქტურის დაბალი ხარისხი ახდენდა. [6] ამის მიუხედავად, როგორც ჩანს, ამჟამად ეს პრობლემები დიდწილად მოგვარებულია. 2009 წლის შემდეგ პალატა არც ერთ აუდიტორს არ დაუტოვებია და ინფრასტრუქტურაც მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა. პალატას ამჟამად ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონში სამი თანამედროვე და სრულად აღჭურვილი ოფისი აქვს.[7]

პალატა ჯერ კიდევ მნიშვნელოვანი გამოწვევების წინაშე დგას თანამშრომლების პროფესიული უნარების მხრივ. 2009 წელს ჩატარებული ერთ–ერთი კვლევის მიხედვით, მიუხედავად იმისა, რომ პალატის თანამშრომლებს საკმარისი კვალიფიკაცია აქვთ სახელმწიფო უწყებების საბუღალტრო დოკუმენტების „ელემენტარული“ შემოწმების ჩასატარებლად, მათ უფრო რთული აუდიტორული ამოცანების შესასრულებლად საჭირო უნარები არ ჰყოფნით.[8] იგივე პრობლემა ხაზგასმულია პალატის „შესაძლებლობების განვითარების 2010–2011 წლების გეგმაშიც,“ რომელშიც აღნიშნულია, რომ აუდიტორთა „მხოლოდ ძალზე მცირე ნაწილს გააჩნია თეორიული და პრაქტიკული ცოდნა თანამედროვე აუდიტის სფეროში.“[9] აღნიშნული დოკუმენტის თანახმად, პალატას სახელმწიფო ბიუჯეტის სრული ფინანსური აუდიტის განსახორციელებლად არანაკლებ 160 „გამოცდილი“ აუდიტორი ესაჭიროება, მაგრამ 2010 მხოლოდ 105 ჰყავდა. [10]

დამოუკიდებლობა (კანონი)

ქულა: 75

რამდენად დამოუკიდებელია აუდიტორული დაწესებულება კანონით?

კანონმდებლობა შეიცავს მნიშვნელოვან დებულებებს, რომლებიც კონტროლის პალატის დამოუკიდებლობას განამტკიცებს. ამის მიუხედავად, კანონი პალატის თანამშრომლებს სათანადოდ არ იცავს სამსახურიდან თვითნებური დათხოვნისგან.

კონტროლის პალატის სტატუსი განმტკიცებულია ქვეყნის კონსტიტუციით, რომელიც ზოგად დებულებებს შეიცავს ამ უწყების როლის, პარლამენტთან მისი ურთიერთობებისა და მისი თავმჯდომარის არჩევის წესის შესახებ. მნიშვნელოვანია, რომ, კონსტიტუციის მიხედვით, კონტროლის პალატა თავის საქმიანობაში დამოუკიდებელია და მისი თავმჯდომარე 5 წლის ვადით აირჩევა.[11] კანონი „კონტროლის პალატის შესახებ“ ამ უწყების დამოუკიდებლობას კიდევ უფრო ამყარებს და პირდაპირ კრძალავს ნებისმიერი სახით მის საქმიანობაში ჩარევას და მის კონტროლს, ასევე მასზე პოლიტიკურ ზეწოლას. [12]

კონტროლის პალატის თავმჯდომარეს, პარლამენტის თავმჯდომარის წარდგინებით, 5 წლის ვადით, სიითი შემადგენლობის უმრავლესობით ირჩევს პარლამენტი. „კონტროლის პალატის შესახებ“ კანონის მიხედვით, კონტროლის პალატის თავმჯდომარესა და თავმჯდომარის მოადგილეებს ეკრძალებათ პოლიტიკური პარტიის წევრობა, პოლიტიკურ საქმიანობაში ჩაბმა, სხვა თანამდებობის დაკავება და ნებისმიერი სხვა ანაზღაურებადი საქმიანობის შესრულება, გარდა პედაგოგიური, სამეცნიერო ან შემოქმედებითი საქმიანობისა. კონტროლის პალატის თავმჯდომარის დათხოვნის უფლება მხოლოდ პარლამენტს აქვს, რაც კონსტიტუციით დადგენილი იმპიჩმენტის წესით უნდა მოხდეს. პალატის თავმჯდომარის ამ პოსტზე ხელახალ არჩევაზე რაიმე შეზღუდვა დაწესებული არ არის. კანონის თანახმად, პალატის თავმჯდომარე ხელშეუხებლობით სარგებლობს და მისი დაპატიმრება ან სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემა შეიძლება მხოლოდ პარლამენტის თანხმობით. თუ პალატის თავმჯდომარეს დანაშაულის ჩადენის მომენტში წაასწრებენ და დააპატიმრებენ, ამის შესახებ დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობის პარლამენტს და თუ პარლამენტი მის პატიმრობაზე 48 საათის განმავლობაში თანხმობას არ მისცემს, ის დაუყოვნებლივ უნდა გათავისუფლდეს.[13]

კონტროლის პალატა, ზოგადად, რევიზია–შემოწმებების ჩატარების დღის წესრიგს თავად ადგენს, ხოლო მის წლიურ და კვარტალურ გეგმებს პალატის თავმჯდომარე ამტკიცებს. თავმჯდომარე ასევე ამტკიცებს პალატის რეგლამენტს, რომლითაც განისაზღვრება რევიზია–შემოწმებების განრიგი და წესები. ამავე დროს, საქართველოს პრეზიდენტსა და პარლამენტს შეუძლიათ, პალატის დღის წესრიგზე გარკვეული ზეგავლენა მოახდინონ. კანონი აცხადებს, რომ პრეზიდენტისა და პარლამენტის გადაწყვეტილებები, რომლებიც სხვადასხვა სახელმწიფო ორგანოების აუდიტის ჩატარებას ეხება, გათვალისწინებული უნდა იქნეს პალატის აუდიტის გეგმებში. [14] ამავე დროს, მთელ რიგ სახელმწიფო უწყებებსა და თანამდებობის პირებს, ასევე საპარლამენტო ოპოზიციას, უფლება აქვთ, პალატისგან დაუგეგმავი რევიზია–შემოწმებების ჩატარება მოითხოვონ.[15]

რაც შეეხება უარყოფით მხარეს, მიუხედავად იმისა, რომ კანონი „კონტროლის პალატის შესახებ“ მისი თავმჯდომარის ვადაზე ადრე თანამდებობიდან გათავისუფლებისა და სისხლისსამართლებრივი დევნისგან დამცავ გარანტიებს შეიცავს, მასში პალატის სხვა თანამშრომლებისთვის მსგავსი გარანტიები გათვალისწინებული არ არის. იმის მიუხედავად, რომ კონტროლის პალატის თანამშრომლები საჯარო მოსამსახურეები არიან და მათზე ის გარანტიები ვრცელდება, რომლებსაც „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონი ითვალისწინებს, ეს გარანტიები ზოგჯერ სხვა უწყებების თანამშრომლების სათანადო დაცვას ვერ უზრუნველყოფს (უფრო დაწვრილებითი ინფორმაციისთვის, იხილეთ თავი საჯარო სამსახურის შესახებ). შესაბამისად, საკამათოა, საკმარისია თუ არა ისინი პალატის აუდიტორების დამოუკიდებლობის უზრუნველსაყოფად.

დამოუკიდებლობა (პრაქტიკა)

ქულა: 50

რამდენად თავისუფალია პრაქტიკაში აუდიტორული დაწესებულება მის საქმიანობაში გარე ჩარევისაგან?

კონტროლის პალატა მის ყოველდღიურ საქმიანობაში დამოუკიდებელია, მაგრამ პოლიტიკურმა სისტემამ, რომელშიც ის ფუნქციონირებს, შეიძლება მისი დამოუკიდებლობა და პოლიტიკურად სენსიტიურ საქმეებზე რეაგირების უნარს შეასუსტოს.

ბოლო პერიოდში კონტროლის პალატის თანამშრომლების დანიშვნაზე პოლიტიკური ზეგავლენის ან მის ყოველდღიურ საქმიანობაში პოლიტიკური ნიშნით ჩარევის შემთხვევებს ადგილი არ ჰქონია. არც ისეთი შემთხვევები დაფიქსირებულა, რომ კონტროლის პალატის თავმჯდომარე ან თანამშრომლები პოლიტიკურ ან კანონით აკრძალულ სხვა საქმიანობაში ჩაბმულიყვნენ ან ისეთი თანამდებობა დაეკავებინათ, რაც მათ დამოუკიდებლობას ეჭვქვეშ დააყენებდა.

ამავე დროს, როგორც 2009 წელს ჩატარებული ერთ–ერთი კვლევის ანგარიშშია აღნიშნული, საქართველოში ამჟამად არსებულ პოლიტიკურ გარემოში (როდესაც ერთი პარტია ხელისუფლების ყველა შტოსა და ყველა ძირითად სახელისუფლებო დაწესებულებას სრულად აკონტროლებს), მმართველ პარტიას შეუძლია, პალატას არ მისცეს გამოძიების ჩატარების საშუალება და დაბლოკოს მისი დასკვნების გამოქვეყნება, თუ ეს დასკვნები მისთვის მიუღებელი აღმოჩნდება. კერძოდ, აღმასრულებელ შტოს საშუალება აქვს, ზეწოლა მოახდინოს გამოძიების პროცესზე და მთავარ პროკურორს შეუძლია, გამოძიების შესახებ ინფორმაცია არ გაახმაუროს, ხოლო საპარლამენტო უმრავლესობას შეუძლია, გამოძიება პარლამენტში დაბლოკოს. იმავე ანგარიშში აღნიშნულია, რომ მმართველი პარტია ასე არაერთხელ მოქცეულა, ხოლო კონტროლის პალატის თავმჯდომარეს დამოუკიდებელი პოლიტიკური საყრდენი არ გააჩნია, რის გამოც მას გაუჭირდება ნებისმიერი ისეთი გამოძიების ჩატარება, რომელიც მმართველი პარტიის მოწონებით არ სარგებლობს.[16] 2007 წელს საყურადღებო შემთხვევა მოხდა, როდესაც კონტროლის პალატის მოკვლევა, რომელიც განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს საქმიანობას ეხებოდა, შეჩერებულ იქნა და პალატის ის თანამშრომელი, რომელიც მოკვლევას ატარებდა სამსახურიდან დაითხოვეს.[17]

კონტროლის პალატის ჩატარებული ორი ბოლოდროინდელი გამოძიება, რომლებშიც მაღალი თანამდებობის პირები იყვნენ მხილებულნი, დადებითი ნიშანია. 2010 წლის სექტემბერში პალატამ გამოაქვეყნა ჯანდაცვის სამინისტროს აუდიტის შედეგები, რომლებიც სახელმწიფო შესყიდვების განხორციელებისას ჩადენილ სერიოზულ დარღვევებს ასახავდა. პროკურატურამ, აუდიტის შედეგების საფუძველზე, სისხლისსამართლებრივი დევნა წამოიწყო ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილის მიმართ. ერთი კვირის შემდეგ, პალატამ გამოაქვეყნა ფინანსთა სამინისტროს აუდიტის შედეგები, რომლებშიც ამჯერად ფინანსთა მინისტრის მოადგილის ბრალეულობა იკვეთებოდა. [18] ეს ორი შემთხვევა მნიშვნელოვან წინსვლაზე მიუთითებს 2007 წელს განათლების სამინისტროში ჩატარებულ ზემოხსენებულ მოკვლევასთან შედარებით, მაგრამ არ წარმოადგენს იმის მკაფიო ნიშანს, რომ პალატა სრულად დამოუკიდებელია, რადგან არც ერთ ხსენებულ შემთხვევაში საქმე არ ეხებოდა გავლენიან თანამდებობის პირებს ან მძლავრ პოლიტიკურ ინტერესებს.

გამჭვირვალობა (კანონი)

ქულა: 75

რამდენად უზრუნველყოფს კანონმდებლობა, რომ საზოგადოებას შესაბამისი ინფორმაციის მიღება შეეძლოს კონტროლის პალატის საქმიანობისა და გადაწყვეტილებების შესახებ?

კანონმდებლობა შეიცავს მთელ რიგ დებულებებს, რომლებიც კონტროლის პალატის გამჭვირვალობას ეხება, მაგრამ ეს დებულებები ხშირად ორაზროვანია და სხვადასხვაგვარი ინტერპრეტირების საშუალებას იძლევა. ამავე დროს, მიუხედავად იმისა, რომ, კანონით, პალატის ანგარიშები საჯარო ინფორმაციაა, მათი მიღება მხოლოდ საჯარო ინფორმაციის მოთხოვნის განაცხადის წარდგენის შემდეგ არის შესაძლებელი და კანონი პალატას საკუთარი ინიციატივით მათ გამოქვეყნებას არ ავალდებულებს.

კონსტიტუციისა და „კონტროლის პალატის შესახებ“ კანონის მიხედვით, პალატა ვალდებულია, პარლამენტს მთელი რიგი დოკუმენტები წარუდგინოს, მათ შორის მთავრობის მიერ ბიუჯეტის შესრულების შესახებ ნახევარი წლის ანგარიშები, პალატის დასკვნა სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების შესახებ და მისი საქმიანობის ამსახველი წლიური ანგარიში. პალატის მიერ პარლამენტისთვის წარდგენილი ანგარიშები პარლამენტის ოფიციალურ ბეჭდვით ორგანოში უნდა გამოქვეყნდეს, თუმცა მათი გამოქვეყნების ვადა კანონში მითითებული არ არის.[19] ამავე დროს, კანონი კონტროლის პალატის საქმიანობის აუდიტის (რომელსაც პარლამენტის დროებითი კომისია ატარებს) შედეგების გამოქვეყნებას არ მოითხოვს.

ამ ანგარიშებთან ერთად, კონტროლის პალატა თითოეული აუდიტის ჩატარების შემდეგ მთელ რიგ დოკუმენტებს (აუდიტის აქტებს, ანგარიშებსა და რეკომენდაციებს) ადგენს. კანონის ის დებულებები, რომლებიც ამ დოკუმენტების გამჭვირვალობას ეხება, გარკვეულწილად ორაზროვანია. კერძოდ, „კონტროლის პალატის შესახებ“ კანონის თანახმად, პალატა უფლებამოსილია, მაგრამ ვალდებული არ არის, რომ ეს დოკუმენტები გამოაქვეყნოს.[20] ამავე დროს, ეს დოკუმენტები ადმინისტრაციულ აქტებს წარმოადგენს და, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მიხედვით, მოქალაქეებისთვის მოთხოვნისთანავე ხელმისაწვდომი უნდა გახდეს. [21]

კონტროლის პალატაში შექმნილია სპეციალური საბჭო, რომელსაც ამ უწყების მიერ ჩატარებული აუდიტის შედეგებთან დაკავშირებული დავების განხილვა ევალება. კანონი აცხადებს, რომ საბჭოს სხდომები საზოგადოებისთვის ღიაა, „გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა საქმის მასალები სახელმწიფო ან სხვა სახის საიდუმლოებას შეიცავს.“ [22]

გამჭვირვალობა (პრაქტიკა)

ქულა: 75

რამდენად უზრუნველყოფილია აუდიტორული დაწესებულების საქმიანობისა და გადაწყვეტილებების გამჭვირვალობა პრაქტიკაში?

კონტროლის პალატის საქმიანობის გამჭვირვალობის პრაქტიკაში უზრუნველსაყოფად მთელი რიგი ნაბიჯები გადაიდგა. შეიქმნა ვებ–გვერდი, რომელზეც დაწესებულების საქმიანობის შესახებ მნიშვნელოვანი ინფორმაცია ქვეყნდება. პალატა საჯარო ინფორმაციის მოთხოვნის განაცხადებზე სათანადოდ რეაგირებს, თუმცა ჩატარებული აუდიტორული შემოწმებების სრული სია საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომი არ არის, ამიტომაც შესაძლებელია, ინფორმაციის დიდი ნაწილი მოქალაქეებმა ვერასოდეს მოითხოვონ და ის საჯარო არასოდეს გახდეს.

კონტროლის პალატას ინფორმაციულად საკმაოდ მდიდარი ვებ–გვერდი აქვს (www.control.ge), რომელიც განახლებულია და შეიცავს ზოგად ინფორმაციას უწყების შესახებ, მიმდინარე მოვლენების განყოფილებასა და მთელ რიგ მნიშვნელოვან დოკუმენტებს, მათ შორის დაგეგმილი რევიზია–შემოწმებების განრიგს. ამის მიუხედავად, ვებ–გვერდზე არ არის პალატის ადრინდელი ანგარიშების სრული არქივი და მხოლოდ უწყების მიერ გამოქვეყნებული ბოლო ანგარიშებია განთავსებული, როგორებიცაა პალატის საქმიანობის წლიური ანგარიში და სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების ანგარიში. ამ ანგარიშების ვებ–გვერდზე გამოქვეყნება დადებითი ფაქტია, განსაკუთრებით იმის გათვალისწინებით, რომ კანონი პალატას ამას პირდაპირ არ ავალდებულებს, მაგრამ უფრო სასარგებლო იქნებოდა, რომ ვებ–გვერდზე ანგარიშების სრული არქივი იყოს განთავსებული. პალატის საქმიანობის ამსახველ წლიურ ანგარიშებში, რომლებიც ვებ–გვერდზეა განთავსებული, განხილულია საანგარიშო პერიოდში პალატის მიერ განხორციელებული საქმიანობის სხვადასხვა ასპექტები და მისი სამომავლო გეგმები. დადებითი კუთხით, პალატამ ბოლო დროს ვებ–გვერდზე განათავსა იმ რეკომენდაციების სრული სია, რომლებიც მან გასული წლის განმავლობაში სხვადასხვა საჯარო უწყებებს გაუგზავნა.

ამის მიუხედავად, არც ცალკეული რევიზია–შემოწმებების ანგარიშები და არც პალატის დეტალური ბიუჯეტი ონლაინ რეჟიმში ხელმისაწვდომი არ არის. ვებ–გვერდს ბოლო დროს დაემატა აუდიტის აქტების განყოფილება, რაც შეიძლება იმაზე მიუთითებდეს, რომ პალატა ცალკეული აუდიტის აქტების ვებ–გვერდზე განთავსებას გეგმავს, მაგრამ ჯერ–ჯერობით ეს განყოფილება ცარიელია.

ამავე დროს, ერთ–ერთმა დამოუკიდებელმა ექსპერტმა, რომელიც საქართველოს კონტროლის პალატის საქმიანობას კარგად იცნობს, აღნიშნა, რომ პალატის მიერ ჩატარებული აუდიტის შედეგები ჩვეულებრივ მოთხოვნისთანავე ხელმისაწვდომი ხდება.[23] ამ განცხადების სისწორეს „საერთაშორისო გამჭვირვალობა – საქართველოს“ გამოცდილებაც ადასტურებს. საჯარო ინფორმაციის მოთხოვნის ოთხივე განაცხადს, რომელიც ეროვნული ანტიკორუფციული სისტემის კვლევის პრაქტიკული ტესტების ფარგლებში კონტროლის პალატას გაეგზავნა, ამ უწყებამ სრული პასუხი გასცა. ამასთან ერთად, „საერთაშორისო გამჭვირვალობა – საქართველომ“ საჯარო ინფორმაციის მისაღებად პალატისთვის გაგზავნილ სხვა განაცხადებზეც სრული პასუხი მიიღო.

ანგარიშვალდებულება (კანონი)

ქულა: 75

რამდენად უზრუნველყოფს კანონმდებლობა, რომ კონტროლის პალატა ანგარიშვალდებული იყოს მის ქმედებებზე?

კანონმდებლობა შეიცავს რამდენიმე მნიშვნელოვან დებულებას, რომელთა მიზანი კონტროლის პალატის ანგარიშვალდებულების უზრუნველყოფაა. ეს დებულებები ითვალისწინებს ანგარიშების ყოველწლიურ წარდგენასა და სპეციალური საბჭოს შექმნას, რომელმაც პალატის გადაწყვეტილებების წინააღმდეგ წარდგენილი საჩივრები უნდა განიხილოს. რაც შეეხება უარყოფით მხარეს, კანონმდებლობა კონტროლის პალატის დამოუკიდებელი აუდიტის ჩატარებას არ ითვალისწინებს.

კონსტიტუცისა[24] და „კონტროლის პალატის შესახებ“[25] კანონის მიხედვით, პალატა ანგარიშვალდებულია პარლამენტის წინაშე და ვალდებულია, მას ყოველი წლის 1 ივნისისთვის წარუდგინოს ანგარიში წინა წელს განხორციელებული საქმიანობის შესახებ. კანონი ამ ანგარიშების შინაარსის შესახებ დეტალურ მოთხოვნებს არ აწესებს (თუმცა პალატის რეგლამენტის 25–ე მუხლი ამ მხრივ გარკვეულ მითითებებს შეიცავს).

კანონი აცხადებს, რომ კონტროლის პალატის ფინანსური და ეკონომიკური საქმიანობის აუდიტი ყოველწლიურად პარლამენტის მიერ შექმნილმა სპეციალურმა კომისიამ უნდა ჩაატაროს.[26] ამჟამად კანონი გარე პროფესიონალური ორგანიზაციის მიერ კონტროლის პალატის დამოუკიდებელი აუდიტის ჩატარებას არ მოითხოვს. პალატაში არსებობს შიდა აუდიტის დეპარტამენტი, რომელსაც თავმჯდომარის ბრძანების საფუძველზე ამ უწყების უწყების საქმიანობის შემოწმება შეუძლია, თუმცა არ არსებობს კანონის დებულება, რომელიც ასეთი აუდიტის რეგულარულად ჩატარებას უზრუნველყოფს.

საჯარო უწყებებს, რომელთა აუდიტსაც კონტროლის პალატა ატარებს, შეუძლიათ, აუდიტის შედეგების გასასაჩივრებლად პალატის დავების განხილვის საბჭოს მიმართონ. სახელმწიფო საწარმოებს, რომლებიც პალატის აუდიტის ობიექტებს წარმოადგენენ, ასევე შეუძლიათ მისი გადაწყვეტილებები სასამართლოში გაასაჩივრონ. დავების განხილვის საბჭოს პალატის თავმჯდომარე ხელმძღვანელობს, რომელსაც საბჭოს წევრების დანიშვნის უფლებაც აქვს. კანონი საბჭოში დამოუკიდებელი ექსპერტების ჩართვის ნებას იძლევა (მაგრამ ამას პირდაპირ არ მოითხოვს). საბჭოს წევრობაზე კანდიდატურების წარდგენის უფლება არასამთავრობო ორგანიზაციებსაც აქვთ. პარლამენტს უფლება აქვს, დანიშნოს საბჭოს ორი წევრი, რომელთაგან ერთი აუცილებლად საპარლამენტო ოპოზიციის წარმომადგენელი უნდა იყოს. [27]

ანგარიშვალდებულება (პრაქტიკა)

ქულა: 75

რამდენად ანგარიშვალდებულია კონტროლის პალატა მის ქმედებებზე პრაქტიკაში?

კანონის დებულებები, რომელთა მიზანს კონტროლის პალატის ანგარიშვალდებულების უზრუნველყოფა წარმოადგენს, ზოგადად, პრაქტიკაში ეფექტურად სრულდება, თუმცა პალატის ფინანსური საქმიანობის დამოუკიდებელი აუდიტი დღემდე არ ჩატარებულა.

კონტროლის პალატა პარლამენტს წარუდგენს მისი საქმიანობის ამსახველ ყოველწლიურ ანგარიშებს, რომლებიც პალატის ვებ–გვერდზე ქვეყნდება. ბოლო ასეთი ანგარიში, რომელიც საკანონმდებლო ორგანოს წარედგინა, საკმაოდ დეტალურ ინფორმაციას შეიცავს საანგარიშო პერიოდში ჩატარებული შემოწმებების, შემოწმებების შედეგების საფუძველზე გატარებული ღონისძიებების, პალატაში მიმდინარე რეფორმებისა და უწყების ფინანსური საკითხების შესახებ. [28]

კონტროლის პალატის ფინანსურ ინსპექტირებას ყოველწლიურად ატარებს პარლამენტის დროებითი კომისია.[29] იგეგმება პალატის საფინანსო საქმიანობის ყოველწლიური დამოუკიდებელი აუდიტის დანერგვა, რომელსაც რომელიმე ავტორიტეტული საერთაშორისო აუდიტორული ფირმა ჩაატარებს, მაგრამ ამჟამად ასეთი აუდიტი არ ხორციელდება.[30] ამავე დროს, ბევრი სხვა საჯარო უწყებისგან განსხვავებით, კონტროლის პალატამ უკვე შექმნა შიდა აუდიტის დეპარტამენტი და ჩაატარა შიდა აუდიტორული შემოწმება. [31]

ამ ეტაპზე, პალატის დავების განხილვის საბჭოს მუშაობის შეფასება რთულია, რადგან ის მცირე ხნის წინ შეიქმნა და ჯერ არც ერთი საჩივარი არ მიუღია.

კეთილსინდისიერების უზრუნველყოფის მექანიზმები (კანონი)

ქულა: 100

რამდენად არსებობს მექანიზმები, რომლებიც აუდიტორული დაწესებულების კეთილსინდისიერებას უზრუნველყოფს?

საქართველოში კონტროლის პალატის კეთილსინდისიერების უზრუნველსაყოფად ძლიერი მექანიზმები არსებობს.

2009 წელს მიღებულ იქნა საქართველოს კონტროლის პალატის აუდიტორთა ეთიკის კოდექსი. პალატის წარმომადგენლის განცხადებით, კოდექსი დაეფუძნა იმ პრინციპებს, რომლებიც „უმაღლესი აუდიტორული დაწესებულებების საერთაშორისო ორგანიზაციის“ მიერ არის აღიარებული.[32]

კოდექსი შემდეგ სფეროებს მოიცავს: პატიოსნება, დამოუკიდებლობა და ობიექტურობა, პოლიტიკური ნეიტრალიტეტი, ინტერესთა კონფლიქტის დაუშვებლობა, პასუხისმგებლობა, პროფესიული საიდუმლოების დაცვა, პროფესიონალიზმი და ურთიერთობის ეთიკა. კოდექსის შესაბამისი თავები აუდიტორების ქცევის დეტალურ წესებს და მათთვის განკუთვნილ სათანადო მითითებებს შეიცავს.

კოდექსი მოითხოვს, რომ კონტროლის პალატის აუდიტორები შემოწმების ჩატარებისას არ დაექვემდებარონ ისეთი გარე ფაქტორების ზეგავლენას, როგორებიცაა საზოგადოებრივი აზრი, მედიაში გამოქვეყნებული მასალები ან პირადი ინტერესები და შემოწმება მხოლოდ შესაბამისი კანონის დებულებების მიხედვით განახორციელონ. კოდექსის მიხედვით, აუდიტორებმა მათზე დაკისრებული მოვალეობები მიუკერძოებლად უნდა განახორციელონ და მათი უფლებამოსილებები პირადად მათი ან სხვა პირების სასარგებლოდ არ უნდა გამოიყენონ. ისინი ასევე ვალდებულნი არიან, ყველა მიღებული ინფორმაცია მიუკერძოებლად გამოიკვლიონ და გადაწყვეტილებები მხოლოდ ამ ინფორმაციის შეფასების საფუძველზე და საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა შესაბამისად მიიღონ.[33] აუდიტორებმა მათი უფლებამოსილებები პოლიტიკური საქმიანობისთვის არ უნდა გამოიყენონ და არ უნდა დაექვემდებარონ პოლიტიკურ გავლენებს. [34]

კოდექსი პირდაპირ მოითხოვს, რომ აუდიტორებმა დაიცვან „საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ“ კანონის მოთხოვნები და არ მიიღონ ისეთი საჩუქრები, რომლებმაც შეიძლება გავლენა მოახდინოს მათ მიერ სამსახურეობრივი მოვალეობების შესრულებაზე ან საეჭვო გახადოს მათი დამოუკიდებლობა და პატიოსნება. აუდიტორებმა ინტერესთა შეუთავსებლობის ნებისმიერი შესაძლო შემთხვევის შესახებ მათ უშუალო ხელმძღვანელს უნდა შეატყობინონ. [35]

კონტროლის პალატის თანამშრომლებზე პალატის დატოვების შემდეგ დასაქმების თვალსაზრისით დაწესებული შეზღუდვები მოცემულია კანონში „საჯარო სამსახურის შესახებ.“ კერძოდ, მათ, როგორც საჯარო მოსამსახურეებს, საჯარო სამსახურის დატოვებიდან სამი წლის განმავლობაში ეკრძალებათ იმ კერძო საწარმოებში მუშაობა, რომელთა ზედამხედველობა/შემოწმება მათ სამსახურეობრივად ევალებოდათ.[36]

კეთილსინდისიერების უზრუნველყოფის მექანიზმები (პრაქტიკა)

ქულის მინიჭება არ მოხერხდა

რამდენად უზრუნველყოფილია აუდიტორული დაწესებულების კეთილსინდისიერება პრაქტიკაში?

ვინაიდან ეთიკის კოდექსის შემოღების შემდეგ ჯერ დიდი ხანი არ გასულა, ამჟამად არ მოიპოვება საკმარისი ინფორმაცია, რათა შეფასდეს ეფექტიანად სრულდება თუ არა ის პრაქტიკაში.

როლი: ეფექტიანი ფინანსური აუდიტის ჩატარება

ქულა: 25

რამდენად ეფექტიანად ატარებს აუდიტორული დაწესებულება სახელმწიფო სახსრების ხარჯვის აუდიტს?

ბოლო წლებში საგრძნობლად გაიზარდა კონტროლის პალატის უნარი, განახორციელოს ფინანსური აუდიტორული შემოწმებები, თუმცა კვლავაც არსებობს მნიშვნელოვანი გამოწვევები პალატის შესაძლებლობების მხრივ.

ამჟამად მოქმედი კანონი (რომელიც 2008 წელს იქნა მიღებული) კონტროლის პალატის მიერ სამი სახის აუდიტის – ფინანსური, შესაბამისობისა და ეფექტიანობის აუდიტის ჩატარებას ითვალისწინებს.[37] პრაქტიკაში, პალატა საჯარო სახსრების ხარჯვის აუდიტს სხვადასხვა ტიპის დაწესებულებებში ატარებს. მათ შორისაა, საჯარო უწყებები, კომერციული საწარმოები, რომლებშიც სახელმწიფო წილს ფლობს, და ნახევრად ავტონომიური ორგანოები, რომლებიც სახელმწიფო დაფინანსებას იღებენ.[38]

2009 წელს ჩატარებულმა ერთ–ერთმა კვლევამ დაადგინა, რომ კონტროლის პალატის მიერ ჩატარებული შემოწმებების მასშტაბი ძალზე შეზღუდული იყო და აუდიტორები იშვიათად ამოწმებდნენ, თუ რამდენად ხმარდებოდა სამინისტროებიდან გასული სახსრები იმ საქონლისა და მომსახურების შეძენას, რისთვისაც განკუთვნული იყო. იმავე კვლევის ანგარიშში აღნიშნული იყო, რომ შესყიდვების შემოწმებისას აუდიტორები მათ ხარჯების ეფექტურობასა (იყო თუ არა შეძენილი საქონელი/მომსახურება ყველაზე იაფი ხარისხის მოცემული დონისთვის) და ეფექტიანობას (გამოიყენებოდა თუ არა შეძენილი ნივთები მაქსიმალური სარგებლობის მისაღებად) არ ამოწმებდნენ. [39] „ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის“ (OECD) “ანტიკორუფციული ქსელის” (ACN) 2010 წლის დასკვნაში ასევე აღნიშნულია, რომ პალატის საქმიანობა აუდიტის ობიექტების ფინანსური აქტივობების „შესაბამის კანონმდებლობასთან და ბიუჯეტებთან შესაბამისობის შემოწმებით“ შემოიფარგლებოდა.[40]

ბოლო ორი წლის განმავლობაში მდგომარეობა თანდათან უმჯობესდება. 2010 წელს პალატამ დაამტკიცა ახალი „ფინანსური აუდიტის სახელმძღვანელო“ [41] და გაატარა დაწესებულების საერთო შესაძლებლობების გაზრდისთვის გამიზნული ღონისძიებები. ამის მიუხედავად, როგორც რესურსების ქვეთავში იყო აღნიშნული, პალატას სახელმწიფო ბიუჯეტის სრული აუდიტის ჩასატარებლად არსებულზე მეტი კვალიფიციური აუდიტორი ესაჭიროება.

კონტროლის პალატა ეფექტიანობის აუდიტის რეგულარულად ჩატარებას მხოლოდ 2012 წლიდან გეგმავს,[42] თუმცა მან ამ ტიპის რამდენიმე პილოტური აუდიტი 2010 წელს ჩაატარა.[43] პალატას ამჟამად საჯარო სექტორში შიდა აუდიტორული შემოწმებების ეფექტურობის სრული შეფასება არ შეუძლია, რადგან საჯარო სექტორში შიდა აუდიტის სუბიექტების სისტემა მხოლოდ 2010 წელს დაინერგა და ჯერ სრულად არ ამოქმედებულა.[44]

როლი: დარღვევების აღმოჩენა და სანქციების დაწესება

ქულა: 50

აფიქსირებს და იძიებს თუ არა აუდიტორული დაწესებულება საჯარო თანამდებობის პირების მიერ ჩადენილ კანონდარღვევებს?

კონტროლის პალატას აქვს როგორც სამართლებრივი მანდატი, ისე პრაქტიკული ინსტრუმენტები დარღვევების დასაფიქსირებლად. პალატამ ბოლო წლებში არაერთი დარღვევა აღმოაჩინა, თუმცა არსებობს საფუძლიანი ეჭვი, რომ მას მთავრობის ყველაზე გავლენიან ელემენტებთან დასაპირისპირებლად საკმარისი დამოუკიდებლობა არ გააჩნია.

კონტროლის პალატაში ამჟამად მიმდინარე რეფორმის ზოგადი მიზანი მისი „მაკონტროლებელი ორგანოდან“ ისეთ დაწესებულებად გარდაქმნაა, რომელიც აუდიტის ობიექტებს გამოცდილებას უზიარებს და ხელს უწყობს სახელმწიფო რესურსების ეფექტიან ხარჯვას.[45] მიუხედავად იმისა, რომ „კონტროლის პალატის შესახებ“ ახალი კანონი მთავარ აქცენტს პალატის დამსჯელ და საგამოძიებო ფუნქციებზე აღარ აკეთებს, ის მაინც შეიცავს დებულებებს, რომლებიც დარღვევების აღმოჩენასა და სანქციების დაწესებაში პალატის როლს შეეხება.

კანონის მიხედვით, იმ შემთხვევაში, თუ აუდიტის შედეგად შესაძლო დანაშაულის ნიშნები გამოიკვეთება, კონტროლის პალატამ აუდიტის მასალები სამართალდამცავ ორგანოებს უნდა გაუგზავნოს.[46] სამართალდამცავი ორგანოები ვალდებულნი არიან, პალატას აცნობონ წარდგენილი ინფორმაციის შესაბამისად გატარებული ღონისძიებების შესახებ.

პრაქტიკაში, პალატის შესაძლებლობების ბოლოდროინდელმა ზრდამ მის მიერ დარღვევების დაფიქსირების უნარიც გაზარდა. მხოლოდ 2010 წელს, პალატის აუდიტორებმა მთლიანობაში 869 კანონდარღვევა დააფიქსირეს.[47] კონტროლის პალატის წარმომადგენლის განცხადებით, პალატის აუდიტორებს აუდიტის ობიექტებში საჭირო დოკუმენტებზე ხელი თავისუფლად მიუწვდებათ.[48]

რაც შეეხება უარყოფით მხარეს, როგორც დამოუკიდებლობის (პრაქტიკა) ქვეთავში იყო აღნიშნული, გაურკვეველია, შეუძლია თუ არა კონტროლის პალატას ამჟამინდელ პოლიტიკურ გარემოში დაუპირისპირდეს ყველაზე გავლენიან უწყებებსა და თანამდებობის პირებს. ამ მხრივ ეჭვებს აჩენს განათლების სამინისტროში 2007 წელს ჩატარებული მოკვლევა (რომელიც დამოუკიდებლობის ქვეთავში იყო ნახსენები), თუმცა დადებითი ნიშანი იყო ჯანდაცვისა და ფინანსთა სამინისტროებთან დაკავშირებული ორი უფრო გვიანდელი შემთხვევა (რომლებიც ასევე ზემოთ იქნა განხილული).

ამასთან ერთად, გაურკვეველია, ყოველთვის სათანადოდ რეაგირებენ თუ არა სამართალდამცავი უწყებები კონტროლის პალატის მიერ ჩატარებული აუდიტის შედეგებზე. როგორც პალატის 2008 წლის ანგარიშშია აღნიშნული, წლის განმავლობაში პროკურატურისთვის გაგზავნილი 44 საქმიდან ანგარიშის შედგენის მომენტისთვის 28 ისევ გამოძიების სტადიაში იყო, 2 საქმეზე გამოძიება შეწყდა და დანარჩენ 14 საქმეზე პალატას არანაირი ინფორმაცია არ ჰქონდა მიღებული. ეს მონაცემები გვაჩვენებს, რომ არც ერთ იმ საქმეზე, რომლის მასალებიც პალატამ პროკურატურას გაუგზავნა, 2008 წელს სავარაუდოდ ბრალის წარდგენა არ მომხდარა (ყოველ შემთხვევაში, იმ დროისათვის, როდესაც ანგარიში იქნა შედგენილი).[49] პალატის 2009 და 2010 წლების წლიურ ანგარიშებში ასეთი მონაცემები შეტანილი არ არის.[50]

როლი: ფინანსური მართვის გაუმჯობესება (კანონი და პრაქტიკა)

ქულა: 50

რამდენად ეფექტურად უწყობს ხელს კონტროლის პალატა მთავრობის ფინანსურის მართვის გაუმჯობესებას?

კონტროლის პალატას მინიჭებული აქვს მანდატი, რომ ცალკეულ სახელმწიფო უწყებებს ფინანსურ საკითხებთან დაკავშირებული რეკომენდაციები მისცეს, რასაც ის პრაქტიკაშიც ახორციელებს. 2009 წლიდან მოყოლებული, გაიზარდა პალატის უნარი, ხელი შეუწყოს მთავრობის ფინანსური მართვის გაუმჯობესებას, თუმცა ამ მხრივ გარკვეული მნიშვნელოვანი გამოწვევები მაინც არსებობს.

კონტროლის პალატა ვალდებულია, ხელი შუწყოს ფინანსური მართვის გაუმჯობესებას. კანონი „კონტროლის პალატის შესახებ“ აცხადებს, რომ პალატის ერთ–ერთი მიზანი სახელმწიფო სახსრებისა და სახელმწიფოს სხვა მატერიალური ფასეულობების ეფექტიანი გამოყენების ხელშეწყობაა. [51] კანონის მიხედვით, კონტროლის პალატის ერთ–ერთ მიმართულებას „ეფექტიანობის აუდიტი“ წარმოადგენს, რაც სახელმწიფო პროგრამების, რესურსებისა გამოყენებისა და მართვის ანალიზს და მიზანშეწონილობისა და ეფექტიანობის შეფასებას გულისხმობს. [52] კანონი ადგენს, რომ კონტროლის პალატა უფლებამოსილია, პარლამენტსა და სხვა შესაბამის ორგანოებსა და დაწესებულებებს წარუდგინოს საგადასახადო კანონმდებლობისა და სხვა საკანონმდებლო აქტების გამოცემასთან და სრულყოფასთან დაკავშირებული წინადადებები. [53] პალატა უფლებამოსილია, საქართველოს პრეზიდენტსა და მთავრობას გაუგზავნოს ინფორმაცია აუდიტის შედეგების შესახებ და წარუდგინოს მათ რეკომენდაციები.[54]

ერთ–ერთმა დამოუკიდებელმა ექსპერტმა, რომელმაც 2009 წელს საქართველოს კონტროლის პალატის საქმიანობა შეისწავლა, აღნიშნა, რომ პალატა 2004–2008 წლებში მთავრობის საერთო ფინანსურ მართვასთან დაკავშირებით ძალზე ცოტა რეკომენდაციას იძლეოდა. მან გამოთქვა მოსაზრება, რომ 2004 წელს სახელმწიფო რესურესების მართვის რეფორმირებასა და გაუმჯობესებაზე პასუხისმგებელი ორგანოს როლი ფინანსთა სამინისტრომ შეითავსა და ამ მხრივ კონტროლის პალატა განსაკუთრებით არ აქტიურობდა.[55]

მდგომარეობა გაუმჯობესდა პალატაში რეფორმის დაწყების შემდეგ 2008–2009 წლებში და უწყებამ საჯარო სექტორის ფინანსური მართვა 2010 წელს მისი საქმიანობის ერთ–ერთ ძირითად პრიორიტეტულ სფეროდ გამოაცხადა.[56] პალატის ანგარიშის მიხედვით, უწყების მიერ ჩატარებული აუდიტორული შემოწმებების შედეგებმა ბიძგი მისცა სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ახალი კანონის მიღებას და საკანონმდებლო ცვლილებებს, რომლებმაც სახელმწიფო სახსრების ხარჯვის კუთხით ნახევრად დამოუკიდებელი ორგანოების მოქმედების თავისუფლება შეზღუდა.[57] 2010 წელს, კონტროლის პალატის მიერ ჩატარებული შემოწმებების შედეგად, მთავრობის დანაზოგებისა და დამატებითი შემოსავლების ოდენობამ 44 მილიონი ლარი შეადგინა. [58] ანგარიშში, რომელიც მთავრობის მიერ 2010 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულებას შეეხებოდა, კონტროლის პალატა ხაზგასმით აღნიშნავდა საჯარო სექტორის ფინანსურ მართვასთან დაკავშირებულ რიგ მნიშვნელოვან პრობლემებს, მათ შორის ფინანსური აღრიცხვის სისტემის მოუწესრიგებლობას, საბიუჯეტო ასიგნებების არასწორ ხარჯვას, არასათანადო დაგეგმვასა და მართვას და საჯარო სამართლის იურიდიული პირების ანგარიშვალდებულების დაბალ ხარისხს. ანგარიში ასევე შეიცავდა პალატის შესაბამის რეკომენდაციებს.[59]

კონტროლის პალატა აცხადებს, რომ ის აუდიტის ობიექტებს რეკომენდაციების შესასრულებლად გონივრულ ვადას აძლევს და მათგან კონკრეტული ვადის გასვლის შემდეგ ანგარიშის წარდგენას ითხოვს. პალატა ასევე აცხადებს, რომ სამთავრობო უწყებები ჩვეულებრივ მის რეკომენდაციებს ასრულებენ და ფინანსური აღრიცხვის გაუმჯობესებას ცდილობენ.[60]

ამავე დროს, მთელი რიგი იმ პრობლემებისა, რომლებიც წინა ქვეთავებში იქნა განხილული, კვლავაც ასუსტებს პალატის უნარს, რომ საჯარო სექტორის ფინანურის მართვის გაუმჯობესებას შეუწყო ხელი. როგორც ზემოთ აღინიშნა, პალატას სახელმწიფო ბიუჯეტის სრული აუდიტის ჩასატარებლად მეტი კვალიფიციური აუდიტორი ესაჭიროება. ამასთან ერთად, პალატა საჯარო სექტორისთვის უფრო ამომწურავი რეკომენდაციების წარდგენას სავარაუდოდ მას შემდეგ შესძლებს, რაც ის ეფექტიანობის სრულფასოვანი აუდიტების ჩატარებასა და შიდა აუდიტის რევიზიას დაიწყებს.